نوشته‌ها

سازند امیران در لرستان

سازند آواری امیران شامل حدود ۸۷۱ متر شیل، سیلت سنگ، ماسه سنگ و مقداری سنگ آهک و کنگلومرای فیلیش گونه است، به همین دلیل گاهی با نام “فیلیش های امیران” از آن یاد می شود. در حوالی خرم آباد، بخش پایینی فیلیش های امیران کنگلومرایی است که به آن “بخش کنگلومرای خرم آباد” نام داده اند (مطیعی، ۱۳۷۲).

ZG-AmiranFm-Lorestan-04

سازند امیران فقط در شمال خاوری استان لرستان برونزد دارد. به همین دلیل برش الگوی آن در تاقدیس امیران، در کنار راه اندیمشک – خرم آباد (نزدیک روستای معمولان) اندازه گیری شده است. مرز پایینی امیران با مارن های خاکستری رنگ سازند گورپی همشیب و تدریجی است. مرز بالایی آن ممکن است به سنگ آهک های سازند تله زنگ و یا کنگلومرای سازند کشکان برسد. امیران به طور جانبی به سازند های گورپی و پابده تبدیل می شود. سن سازند امیران کرتاسه بالا – پالئوسن تعیین شده است.

ZG-AmiranFm-Lorestan-05

در تصویرها بخشی از سازند امیران شامل تناوبی از شیل های تیره، سیلتستون و لایه های ماسه سنگی دیده می شود. این عکس ها در مسیر آزادراه خرم آباد – پل زال و پس از خروج از تونل اثر ۳ گرفته شده است. سازند امیران در این منطقه در یال شمالی تاقدیس ریت بر روی سازند گورپی و در زیر سازند آهکی تله زنگ برونزد یافته است.

ZG-AmiranFm-Lorestan-03

در تصویر بالا مرز بالایی سازند فیلیشی امیران با سازند آهکی تله زنگ در محل خروجی تونل اثر ۳ (در زمان احداث) در آزادراه خرم آباد – پل زال دیده می شود.

ZG-AmiranFm-Lorestan-map

ZG-FoldAmiranFm-Lorestan-Sat

کلمات کلیدی: Amiran formation , formation , Iran , Iran Geology , Iran Geotourism , Lorestan , Sandstone , shale , zamingasht , امیران , ایران , تله زنگ , خرم آباد , زاگرس , زمین گردشگری , ژئوتوریسم , سازند , شیل , عکس زمین شناسی , گورپی , لرستان , ماسه سنگ

منابع:

  • کتاب زمین شناسی ایران دکتر آقانباتی
  • نقشه زمین شناسی خرم آباد انتشارات شرکت ملی نفت ایران
قله دماوند

قله دماوند

قله دماوند با ۵۶۷۰ متر ارتفاع بلندترین قله ی ایران و بلندترین قله ی آتشفشانی آسیاست. قله ی دماوند نقطه ی عطف رشته کوه البرز به حساب می آید. این رشته کوه در خاور دماوند راستای شمال خاور – جنوب باختر و در باختر آن راستای شمال باختر – جنوب خاور دارد.

آتشفشان دماوند که از نوع مطبق (چینه ای) می باشد هنوز خاموش نشده و به دلیل خروج گازهای گوگردی و وجود چشمه های آب گرم در اطراف آن جزء آتشفشان های نیمه فعال به حساب می آید. اما آخرین فعالیت آتشفشانی آن مربوط به ۳۸۵۰۰ سال قبل (بر اساس تعیین سن به روش کربن ۱۴) بوده است. قطر دهانه ی اصلی این آتشفشان ۴۰۰ متر است که یخ و برف دائمی آن را پوشانده است. آثاری از دهانه های فرعی نیز دامنه های آن از جمله دامنه ی جنوبی که محل خروج گازها و دودخان هاست و تپه دودی نامیده می شود، دیده می شود.

دامنه ی کوه بوسیله ی جریان های گدازه ای مکرر که بارها از قله و یا مخروط های فرعی سرازیر شده اند و همچنین مواد آذرآواری شامل پومیس، توف و لاهار پوشیده شده است. گدازه های دماوند گستره ای شامل ۴۰۰ کیلومتر را زیر پوشش دارد.

کهن ترین گدازه های کواترنری دماوند از نوع بازالت قلیایی است. به طور کلی سنگ های دماوند از سه نوع بازیک، حدواسط و اسیدی است.انواع بازیک فقط شامل گدازه های بازالتی و تراکی بازالتی است ولی در انواع حدواسط و اسیدی علاوه بر گدازه، سنگ های آذرآواری و اپی کلاستیک نیز وجود دارد. فراوان ترین گدازه های دماوند از نوع تراکیت است.

تصویر فوق از هواپیمای در حال پرواز در مسیر تهران – مشهد و از دامنه ی جنوبی قله ی دماوند توسط م.س.میرکاظمیان گرفته شده است.

کلمات کلیدی: Alborz Mountain , damavand , Iran Geotourism , peak٬volcano , آتشفشان , آذرآواری , البرز , ایران , بلندترین آتشفشان آسیا , بلندترین قله ایران , دماوند , زمین گردشگری , زمین گشت , ژئوتوریسم , فوران , گدازه

نهشته های دریاچه یی اردل

شهر اردل مرکز شهرستان اردل در ۳۹ درجه و ۵۰ دقیقه دارازای جغرافیایی و ۵۰ درجه و ۳۲ دقیقه پهنای جغرافیایی در استان چهارمحال و بختیاری، در بلندی ۱۸۰۰ متری از سطح دریا قرار دارد. اردل در فاصله ۸۶ کیلومتری بروجن و ۷۵ کیلومتری جنوب باختری شهرکرد، در مسیر جاده ارتباطی استان خوزستان به استان چهارمحال و بختیاری قرار دارد. آب و هوای آن معتدل مایل به سرد و خشک و بیش‌ترین درجه حرارت در تابستان‌ها ۳۵ درجه و کم‌ترین درجه حرارت در زمستان‌ها ۷ درجه زیر صفر می‌باشد. میزان باران سالانه اردل به طور متوسط ۵۰۰ میلی‌متر است.

رودخانه بهشت آباد که از تنگه ای در ارتفاعات شمال خاور شهر اردل وارد دشت میان کوهستانی اردل می شود، با پیچ و خم های فراوان از میان ارتفاعات جنوبی گذر می کند. این رودخانه با خود رسوبات و نهشته های مناطق بالادست را به سمت نقاط پایین دست حمل می کند.

نهشته های مارن و کنگلومرا در پیرامون شهر اردل که در دشت میان کوهستانی اردل نهشته شده اند، محصول رسوبگذاری دریاچه ای بوده اند که به دلایل زمین شناختی در محدوده ی این دشت ایجاد شده و پس از یک دوره زمانی تخلیه شده است. سکوهای فرسایشی موجود اگرچه محصول بی قراری های تکتونیکی اند و در نقشه زمین شناسی به کواترنری نسبت داده شده اند، اما در مورد سن آنها داده ی دقیقی در دست نیست.

رودخانه اردل را می توان مرکز این دریاچه در نطر گرفت زیرا هر چه از این رودخانه دور می شویم، نهشته های کنگلومرایی فراوان تر می شوند. فراوانی رخنمون های کنگلومرایی همراه با نهشته های ریزدانه روشن رنگ نشان دهنده ی تغییرات فراوان و سریع در ابعاد دریاچه است. رودخانه اردل هم اکنون در کف دره ای قرار دارد که خود در نهشته های دریاچه ای حفر کرده است و وجود چند پادگانه در طرفین بستر رود کنونی نشانه ی فراخاست زمین و فعالیت های زمین ساختی منطقه است.

کلمات کلیدی: Iran Geotourism , Zamin gasht , اردل , چهار محال و بختیاری , زمین شناسی , زمین گردشگری , زمین گشت , ژئوتوریسم , نهشته های دریاچه ای

 

بلندترین قله آتشفشانی آسیا

قله دماوند با ۵۶۷۰ متر ارتفاع بلندترین قله ی ایران و بلندترین قله ی آتشفشانی آسیاست. قله ی دماوند نقطه ی عطف رشته کوه البرز به حساب می آید. این رشته کوه در خاور دماوند راستای شمال خاور – جنوب باختر و در باختر آن راستای شمال باختر – جنوب خاور دارد.

آتشفشان دماوند که از نوع مطبق (چینه ای) می باشد هنوز خاموش نشده و به دلیل خروج گازهای گوگردی و وجود چشمه های آب گرم در اطراف آن جزء آتشفشان های نیمه فعال به حساب می آید. اما آخرین فعالیت آتشفشانی آن مربوط به ۳۸۵۰۰ سال قبل (بر اساس تعیین سن به روش کربن ۱۴) بوده است. قطر دهانه ی اصلی این آتشفشان ۴۰۰ متر است که یخ و برف دائمی آن را پوشانده است. آثاری از دهانه های فرعی نیز دامنه های آن از جمله دامنه ی جنوبی که محل خروج گازها و دودخان هاست و تپه دودی نامیده می شود، دیده می شود.

دامنه ی کوه بوسیله ی جریان های گدازه ای مکرر که بارها از قله و یا مخروط های فرعی سرازیر شده اند و همچنین مواد آذرآواری شامل پومیس، توف و لاهار پوشیده شده است. گدازه های دماوند گستره ای شامل ۴۰۰ کیلومتر را زیر پوشش دارد.

کهن ترین گدازه های کواترنری دماوند از نوع بازالت قلیایی است. به طور کلی سنگ های دماوند از سه نوع بازیک، حدواسط و اسیدی است.انواع بازیک فقط شامل گدازه های بازالتی و تراکی بازالتی است ولی در انواع حدواسط و اسیدی علاوه بر گدازه، سنگ های آذرآواری و اپی کلاستیک نیز وجود دارد. فراوان ترین گدازه های دماوند از نوع تراکیت است.

تصویر فوق از هواپیمای در حال پرواز در مسیر تهران – مشهد و از دامنه ی جنوبی قله ی دماوند توسط م.س.میرکاظمیان گرفته شده است.

کلمات کلیدی: Alborz Mountain , damavand , Iran Geotourism , peak , volcano , آتشفشان , آذرآواری , البرز , ایران , بلندترین آتشفشان آسیا , بلندترین قله ایران , دماوند , زمین گردشگری , زمین گشت , ژئوتوریسم , فوران , گدازه

گلفشان چلپی

گلفشان ها (Mud volcano) مخروط هایی شبیه آتشفشان هستند که از آنها به جای گدازه، گل فوران می کند. این مخروط ها اغلب یک تا دو متر ارتفاع دارند اما گاهی ارتفاع آنها تا ۷۰۰ متر نیز می رسد. البته گلفشان های بسیار کوچک هم هستند که به آنها “گلدان گل” می گویند.

برای ایجاد این ساختارهای طبیعی باید آب و گاز همزمان باهم وجود داشته باشند. در نتیجه گلفشان ها اغلب در نزدیکی مناطق فرورانش (مانند مکران) و یا در نزدیکی منابع نفت و گاز و در برخی موارد در نزدیکی برخی از آتشفشان های فعال یا نیمه فعال یافت می شوند.

مجموعه گل فشان های چلپی در موقعیت جغرافیایی ۲۵ ۵۹ ۳۲٫۶۴ و ۵۷ ۲۵ ۵۸٫۸ در ارتفاع ۵۰ تا ۸۰ متری از سطح دریا در مسیر جاده میناب به جاسک، در ۷۵کیلومتری جاسک در استان هرمزگان در جنوب ایران قرار دارد. دسترسی به این گل فشان ها از مسیر جاده میناب به جاسک، در ۶۰ کیلومتری جاسک و مسیر فرعی روستای سرخ کوه و از آنجا در فاصله ۶ کیلومتری شمال روستای سرخ کوه امکان پذیر است. به دلیل از بین رفتن جاده خاکی که از کنار این گل فشان ها می گذرد دسترسی به آنها بسیار دشوار است و از روستای سرخ کوه تنها به وسیله موتور سیکلت یا پیاده امکان پذیر است.

این گلفشان ها در نقشه های زمین شناسی چهارگوش جاسک-گتان و بخشی از آنها در چهارگوش ۱:۲۵۰٫۰۰۰ طاهروئی قرار گرفته اند. گلفشان های چلپی از مجموع ۲۰ یا بیشتر دهانه گل فشانی مخروطی شکل تشکیل شده اند که همگی در یک راستا و در امتداد گسل گاوبندی و در داخل واحد Msh,s که شامل تناوبی از شیل های سیلتی با بین لایه های ماسه سنگی که در بعضی از نقاط دارای رخساره مارنی هستند تشکیل شده اند. نکته قابل توجه در این مجموعه وجود چندین چشمه گازی و گوگردی در کنار گل فشان ها است. گل فشان های چلپی دقیقاً در امتداد گسل گاوبندی ظاهر شده اند و این گسل عامل اصلی تشکیل آنها است.

برای اطلاعات بیشتر در مورد گلفشان ها و مکانیزم کارکرد آنها به بخش مقاله ها مراجعه کنید.

کلمات کلیدی: Hormozgan province , Iran Geology , Iran Geotourism , Mud volcano , استان هرمزگان , ایران , جاسک , چلپی , زمین شناسی , زمین گردشگری , زمین گشت , ژئوتوریسم , گسل گاوبندی , گلفشان

طاقدیس کوه منگشت

طاقدیس کوه منگشت در شمال خاور استان خوزستان و در مرز استان های چهارمحال و بختیاری و کهگیلویه و بویر احمد، از شمال باختر شهر ایذه به سوی جنوب خاور با طول ۱۱۵ کیلومتر گسترده شده است. این چین خوردگی عظیم با میل دوگانه (پلانچ دوبل)، دو بار چین خورده و محوری خمیده دارد. قدیمی ترین سنگ های برونزد یافته در این طاقدیس سنگ آهک های کرتاسه (سازند خانه کت) و جوانترین لایه ها ماسه سنگ ها و مارن های میوسن – پلیوسن (سازند آغاجاری) هستند.

در این ساختار بزرگ، همچنین سازندهای نیریز (مارن، دولومیت و سنگ آهک – ژوراسیک)، سورمه (دولومیت و آهک دولومیتی – ژوراسیک)، سازندهای فهلیان – داریان (سنگ آهک – کرتاسه)، کژدمی (شیل و آهک رسی – کرتاسه)، سازندهای سروک – ایلام (سنگ آهک با میانلایه های مارنی – کرتاسه)، گورپی (مارن و سنگ آهک – کرتاسه)، پابده (مارن، سنگ آهک و شیل – ائوسن)، سازندهای آسماری – جهرم (دولومیت و سنگ آهک – ائوسن تا میوسن) و سازند گچساران (مارن و گچ – میوسن) نیز برونزد یافته اند.

ساختار چین خورده کوه منگشت که در مرز دو بخش از زاگرس چین خورده و زاگرس بلند (چین خورده – رانده شده) قرار گرفته است تاثیرات هر دو بخش را بر پیکره خود دارد. در این ساختار، در اثر فعالیت نیروهای تکتونیکی گسله ها و مه درزه های فراوانی بوجود آمده اند که مهمترین آنها گسله راندگی کوه منگشت است که بخشی از واحد های قدیمی تر را بر روی لایه های جوانتر رانده و بخشی از واحد های میانی را حذف نموده است. در این بخش از زاگرس، همه ی ساختارهای چین خورده و راندگی ها و گسله های بزرگ از روند اصلی زاگرس (شمال باختر – جنوب خاور) پیروی می کنند.

در تصویر (با دید به سوی جنوب) یال شمال خاوری طاقدیس کوه منگشت دیده می شود. ارتفاعات بلند پیشین دولومیت ها و سنگ آهک های صخره ساز سازندهای آسماری – جهرم هستند و پس از یک دره که در تصویر دیده نمی شود و سازندهای زودفرسای پابده و گورپی را میزبانی می کند، ارتفاعات بلند و برفگیری دیده می شوند که سنگ آهک های سازندهای ایلام – سروک را تشکیل داده اند. در جلوی تصویر و تپه های با ارتفاع کم سازند ماسه سنگی و مارنی آغاجاری دیده می شود. پهنه های صاف و هموار با شیب کم نیز تراس های کواترنر هستند که با دامنه های واریزه یی ممذوج شده اند. در تصویر دریاچه سد کارون ۴ که بر روی رودخانه کارون احداث شده است نیز قابل رویت است.

این تصویر در محل روستای سه بلوطک و با دید به سوی جنوب گرفته شده است. با ساختن سد و آبگیری آن راه ارتباطی تعدادی روستاها با ایذه و مرکز شهرستان قطع شده است و مردم برای جابجایی در محل دریاچه از شناورهای بزرگ که وزارت نیرو در اختیار گذاشته است استفاده می کنند. در حال حاضر با ساختن یک پل بزرگ بر روی دریاچه و چند تونل راه جدیدی در حال ایجاد است.

کلمات کلیدی: Iran Geotourism , Zamin gasht , زمین گردشگری , زمین گشت , ژئوتوریسم , ایران , کوه منگشت , طاقدیس , تاقدیس , دهدز , لرستان , خوزستان  , سازند آسماری , دریاچه سد کارون ۴ ,

درپوش آتشفشانی

درپوش آتشفشانی (Volcanic plug) هنگامی که مواد مذاب آتشفشانی باقیمانده در مجرای آتشفشان فعال سرد می شوند، ایجاد می گردد. این ساختار را گردن آتشفشانی یا گردن گدازه ای (volcanic neck or lava neck) نیز می نامند. در زبان فارسی نام های مختلفی به آن داده شده است. دودکش آتشفشانی، تنگه یا گردنه آتشفشانی و درپوش آتشفشانی که به نظر می رسد این نام که در واژه نامه زمین شناسی دکتر فرید مور آمده به تعریف این ساختار نزدیک تر است.

سرد شدن ماگما در مسیر مجرای خروجی آتشفشان باعث مسدود شدن دهانه آتشفشان در پایان فوران خود می گردد. در نتیجه در زمان فعالیت مجدد آتشفشان، در اثر افزایش فشار گازها و مواد مذاب از پایین، این بخش مسدود شده با انفجار به صورت ذرات خاکستر، لاپیلی ها و بمب ها به بالا پرتاب شده و مسیر مجرای آتشفشان مجدداً گشوده می شود.

اما اگر در آخرین فعالیت آتشفشان، مجرای خروجی با مواد مذاب پر شود و پس از آن آتشفشان دیگر فعالیتی نداشته باشد، به مرور زمان و با فرسایش مواد اطراف مجرای مسدود شده، این بخش از آتشفشان به دلیل مقاومت بالایی که دارد، به صورت یک ستون برجسته و برافراشته نسبت به اطراف، خودنمایی می کند.

ZG-VolcanicPlug-01

در تصویر نمایی از یک درپوش آتشفشانی که در سنگ آهک های کرتاسه نفوذ کرده و پس از فرسایش سنگ های اطراف به صورت یک ستون برافراشته باقی مانده است دیده می شود. این درپوش آتشفشانی که به نظر می رسد جنس آن ریوداسیتی باشد در ۱۳ کیلومتری شمال اسفندقه استان کرمان و در جنوب روستای حسین آباد سربرافراشته است. عکس توسط م.ح. نوری گرفته شده است.

کلمات کلیدی: Esfandagheh , Iran Geology , Iran Geotourism , Kerman province , Volcanic plug ,استان کرمان , اسفندقه , ایران مرکزی , درپوش آتشفشانی , ریوداسیت , زمین شناسی , زمین گردشگری , زمین گشت , ژئوتوریسم , گدازه , گردن آتشفشانی , گردن گدازه ای , ماگما

مختصات محل:

 ۲۸°۴۶’۸٫۳۸”N ,  ۵۷° ۹’۵۲٫۰۱”E

تناوب مارن و فورش سنگ در جزیره قشم

در تصویر، مجموعه ای از مارن های سبزرنگ و فورش سنگ (Siltstone) های قرمز رنگ نازک لایه دیده می شوند که با نظم خاصی بر روی یکدیگر قرار گرفته اند. مجموعه ی این سنگ ها به همراه ماسه سنگ های ستبر لایه تر سازندی را در جنوب ایران تشکیل می دهند که اولین بار در میدان نفتی آغاجاری شناسایی و بر اساس نام همان میدان نامگذاری شد. در جزیره ی زیبای قشم برونزدهای زیبایی از این سازند در نقاط مختلف دیده می شود که به دلیل مقاومت متفاوت سنگ های آن در برابر فرسایش، اشکال طبیعی بسیار قشنگی را ایجاد نموده اند. سن این سازند به میوسن – پلیوسن یعنی ۱۰ تا ۲ میلیون سال قبل باز می گردد. در این زمانه فرونشینی حوضه رسوبی در جنوب ایران متوقف و همزمان با کوهزایی، رسوبگذاری رسوبات تخریبی – آواری آغاز می گردد. این سازند در جزیره قشم ویژگی های دریایی دارد و مارن فراوانی در آن زمان در این منطقه نهشته شده است. هر چند که با تغییرات دوره ای فورش سنگ و ماسه سنگ نیز به صورت متناوب با مارن نهشته شده اند.

برای اطلاعات بیشتر می توانید “سازند آغاجاری در جزیره قشم” و “سازند آغاجاری در سواحل خلیج فارس” را نیز مطالعه نمایید.

کلمات کلیدی: Aghajari formation , Iran Geology , Iran Geotourism , Marl٬Miocene , Persian gulf٬Pliocene , Qeshm Island٬Sandstone , Siltstone  , ایران , پلیوسن , جزیره قشم , خلیج فارس , زاگرس , زمین شناسی , زمین گردشگری , زمین گشت , ژئوتوریسم , سازند آغاجاری , سیلت سنگ , فارس ساحلی , فورش سنگ , مارن , ماسه سنگ , میوسن

درزه داری توف های سازند کرج

درزه داری سنگ ها نمودی از اثرگذاری نیروهای تکتونیکی بر روی سنگ های هر منطقه هستند. هر چه سنگ درزه های بیشتری داشته باشد نشانه ای از قدرت عملکرد نیروهای فشارشی و یا کششی در منطقه را در خود دارد. سنگ های ضعیفتر در برابر نیروهای اعمالی دچار چین خوردگی های محلی می شوند ولی اثر نیرو بر روی سنگ های مقاوم تر به صورت گسلش و درزه داری خود را نشان می دهد.

در تصویر، نمایی از درزه داری سنگ های توفی سازند کرج در جاده ی چالوس را مشاهده می کنید. به همراه سطح لایه بندی حداقل سه دسته درزه سنگ را به صورت مکعب هایی در آورده اند که به نظر بر روی یکدیگر چیده شده اند. گاهی وجود چند دسته درزه می تواند یک زمین شناس را در تشخیص لایه بندی و سطح زیرین و بالایی لایه ها دچار مشکل و اشتباه کند. در چنین مواردی باید دلیل مستدل و مستحکمی برای انتخاب یک سطح به عنوان سطح لایه بندی داشته باشیم.

برای کسب اطلاعات بیشتر به مقاله ” درزه داری “ در بخش آموزش سایت زمین گشت مراجعه نمایید.

کلمات کلیدی: Alborz , Chaloos road , Iran Geology , Iran Geotourism , Jointing , Karaj formation , ایران , توف , جاده چالوس , درزه داری , دسته درزه , زمین شناسی , زمین گردشگری , زمین گشت , ژئوتوریسم , سازند کرج

سازند میلا در البرز مرکزی

سازند میلا، واحد سنگ چینه ای معرف سنگ های کامبرین میانی – بالایی البرز، آذربایجان و دیگر نواحی ایران (به جز کرمان) است. برش الگوی سازند میلا توسط روتنر و همکاران در سال ۱۹۶۳ در میلا کوه دامغان، به ضخامت ۵۸۵ متر اندازه گیری و معرفی شده است. این سازند در برش الگو به دلیل ناهمگونی سنگ های آن به ۵ عضو تقسیم شده است.

عضو ۱: شامل ۱۸۹ متر دولومیت بدون فسیل همراه با میانلایه های مارنی و شیلی زردرنگ

عضو ۲: ۸۹ متر سنگ آهک لایه لایه، کمی ماسه ای به رنگ قهوه یی تا خاکستری تیره با میانلایه های ناچیزی از مارن و آهک مارنی است.

عضو ۳: بارزترین عضو این سازند با ۸۲ متر سنگ آهک دانه درشت روشن رنگ بلورین گلوکونیت دار است.

عضو ۴: شامل ۹۶ متر سیلت سنگ، ماسه سنگ، سنگ آهک درشت دانه گلوکونیت دار و مارن است.

عضو ۵: ۱۲۹ متر شیل بدون فسیل، ماسه سنگ و سنگ آهک های نازک لایه است. این عضو فاقد سنگ واره است و در مقطع تیپ در زمان معرفی سازند جزء سازند میلا در نظر گرفته شده است اما در سایر نقاط ایران تعلق عضو پنجم به زمان اردوویسین حتمی است. فرسایش پس از اردوویسین سبب شده تا این عضو در همه جا وجود نداشته باشد. با توجه به رخساره و محیط رسوبی، این باور وجود دارد که عضو پنجم سازند میلا در دریایی به نسبت ژرف و در پنجه های زیردریایی و دشت حوضه ای نهشته شده است. در نتیجه به دلیل این که همبری عضو پنجم سازند میلا با عضو های دیگر این سازند ناپیوسته و از نوع دگرشیبی موازی است و تعلق آن به سن اردوویسین اثبات شده، به توصیه کمیته ملی چینه شناسی، عضو پنجم میلا امروزه دیگر جزء سازند میلا قلمداد نمی شود.

اما در مرز زیرین سازند میلا ردیف هایی از کوارتزیت سفید رنگ دیده می شود که در گذشته با عنوان “کوارتزیت رویی  Top Quartzite” بخشی از سازند لالون به شمار می آمد ولی امروزه پذیرفته شده که کوارتزیت رویی، مرز ناپیوسته ای با ماسه سننگ های لالون دارد و در واقع ردیف های پیشرونده کامبرین میانی – بالایی است. در نتیجه به توصیه کمیته ملی چینه شناسی، این لایه های کوارتزیتی از سازند لالون حذف و با عنوان “کوارتزیت قاعده یی Base Quartzite” به بخش ابتدایی سازند میلا اضافه گردیده است.

اکنون با حذف عضو پنجم و اضافه شده کوارتزیت قاعده یی به سازند میلا، این سازند کماکان دارای پنج عضو خواهد بود.

تصویر بالا برونزد سازند میلا را در جاده ی چالوس و محدوده ی روستای حسنکدر در البرز مرکزی نشان می دهد. مرز زیرین این سازند با سازند لالون ناپیوستگی رسوبی و هم شیب است و لایه کلیدی کوارتزیت سفید رنگ این مرز را مشخص می نماید. مرز بالایی این سازند در این منطقه با عملکرد گسله حسنکدر و برونزد گدازه های سازند جیرود مشخص می گردد. لورنز، همه ضخامت سازند میلا (بدون کوارتزیت) در دره کرج را ۳۹۵ متر اندازه گرفته است. در این منطقه به جز عضو کوارتزیتی تنها سه عضو زیرین سازند میلا شناسایی شده اند.

در تصویر سازند های لالون (La)، میلا (Mi)، روته (Ru)، جیرود (Je)، الیکا (El) و عضو کوارتزیتی سازند میلا (BQ) دیده می شوند. تکتونیک فعال و قدرتمند البرز با گسلش های فراوان لایه ها را جابجا کرده و موقعیت آنها را نسبت به یکدیگر تغییر داده است.

 

کلمات کلیدی: Alborz , Cambrian , Elika formation , Iran Geology , Iran Geotourism , Lalun formation , Limestone , Mila formation , Paleozoic , Quartzite , Ruteh formation , البرز , البرز مرکزی , ایران , بیس کوارتزیت , پالئوزوئیک , تاپ کوارتزیت٬ , حسنکدر , زمین گردشگری , زمین گشت , ژئوتوریسم , سازند الیکا , سازند روته , سازند لالون , سازند میلا , کامبرین , کوارتزیت زیرین , گسل ,گسلش