نوشته‌ها

گسلش در سنگ های مستحکم

رفتار سنگ ها در برابر نیروهای وارد به آنها بر اساس مقاومت آنها در برابر نیروهای وارد شده گوناگون است. برخی سنگ ها که مقاومت بسیار کمی دارند، در برابر نیروهای وارده شکل پذیری مناسبی از خود نشان می دهند و در نتیجه چین می خوردند. اما سنگ های مقاوم تر با تحمل نیروهای وارد شده در برابر آنها مقاومت می کنند تا جایی که نیروها از تاب سنگ بیشتر شده و در نتیجه دچار شکستگی، گسیختگی و گسلش می شوند.

در البرز که نیروهای وارده در اثر فشارهای تکتونیکی بسیار زیاد است، سنگ های نرم و شکلپذیر چین می خورند اما سنگ های مقاومتر مانند ماسه سنگ های ستبر لایه سازند لالون دچار گسلش و شکستگی های فراوان می شوند. در تصویر نمونه ای از یک دامنه سنگی در البرز مرکزی در جاده چالوس دیده می شود که میزبان آن ماسه سنگ های سازند لالون است. این سنگ ها به دلیل مقاومت بالایی که در برابر تنش های وارد دارند به جای چین خوردن دچار شکستگی و گسلش می شوند. همانطور که در تصویر گویا شده است دامنه ای کوتاه و چندصد متری میزبان چندین گسله و مه درزه شده است.

در تصویر زیر یکی از گسله ها با دقت بالاتری به تصویر کشیده شده است. زون گسله حدود یک متر است و زون خرد شده آن در تصویر دیده می شود. نیروهای وارده آنچنان قوی هستند که ماسه سنگی با مقومت حدود ۱۰۰ مگا پاسکال را خرد و به خاک تبدیل کرده اند.

 

 

کلمات کلیدی: زمین شناسی , زمین گردشگری , ژئوتوریسم , گسلش , گسل , شکستگی , ماسه سنگ , سازند لالون , گسل , زون خرد شده , زمین گشت

 

سازند میلا در البرز مرکزی

سازند میلا، واحد سنگ چینه ای معرف سنگ های کامبرین میانی – بالایی البرز، آذربایجان و دیگر نواحی ایران (به جز کرمان) است. برش الگوی سازند میلا توسط روتنر و همکاران در سال ۱۹۶۳ در میلا کوه دامغان، به ضخامت ۵۸۵ متر اندازه گیری و معرفی شده است. این سازند در برش الگو به دلیل ناهمگونی سنگ های آن به ۵ عضو تقسیم شده است.

عضو ۱: شامل ۱۸۹ متر دولومیت بدون فسیل همراه با میانلایه های مارنی و شیلی زردرنگ

عضو ۲: ۸۹ متر سنگ آهک لایه لایه، کمی ماسه ای به رنگ قهوه یی تا خاکستری تیره با میانلایه های ناچیزی از مارن و آهک مارنی است.

عضو ۳: بارزترین عضو این سازند با ۸۲ متر سنگ آهک دانه درشت روشن رنگ بلورین گلوکونیت دار است.

عضو ۴: شامل ۹۶ متر سیلت سنگ، ماسه سنگ، سنگ آهک درشت دانه گلوکونیت دار و مارن است.

عضو ۵: ۱۲۹ متر شیل بدون فسیل، ماسه سنگ و سنگ آهک های نازک لایه است. این عضو فاقد سنگ واره است و در مقطع تیپ در زمان معرفی سازند جزء سازند میلا در نظر گرفته شده است اما در سایر نقاط ایران تعلق عضو پنجم به زمان اردوویسین حتمی است. فرسایش پس از اردوویسین سبب شده تا این عضو در همه جا وجود نداشته باشد. با توجه به رخساره و محیط رسوبی، این باور وجود دارد که عضو پنجم سازند میلا در دریایی به نسبت ژرف و در پنجه های زیردریایی و دشت حوضه ای نهشته شده است. در نتیجه به دلیل این که همبری عضو پنجم سازند میلا با عضو های دیگر این سازند ناپیوسته و از نوع دگرشیبی موازی است و تعلق آن به سن اردوویسین اثبات شده، به توصیه کمیته ملی چینه شناسی، عضو پنجم میلا امروزه دیگر جزء سازند میلا قلمداد نمی شود.

اما در مرز زیرین سازند میلا ردیف هایی از کوارتزیت سفید رنگ دیده می شود که در گذشته با عنوان “کوارتزیت رویی  Top Quartzite” بخشی از سازند لالون به شمار می آمد ولی امروزه پذیرفته شده که کوارتزیت رویی، مرز ناپیوسته ای با ماسه سننگ های لالون دارد و در واقع ردیف های پیشرونده کامبرین میانی – بالایی است. در نتیجه به توصیه کمیته ملی چینه شناسی، این لایه های کوارتزیتی از سازند لالون حذف و با عنوان “کوارتزیت قاعده یی Base Quartzite” به بخش ابتدایی سازند میلا اضافه گردیده است.

اکنون با حذف عضو پنجم و اضافه شده کوارتزیت قاعده یی به سازند میلا، این سازند کماکان دارای پنج عضو خواهد بود.

تصویر بالا برونزد سازند میلا را در جاده ی چالوس و محدوده ی روستای حسنکدر در البرز مرکزی نشان می دهد. مرز زیرین این سازند با سازند لالون ناپیوستگی رسوبی و هم شیب است و لایه کلیدی کوارتزیت سفید رنگ این مرز را مشخص می نماید. مرز بالایی این سازند در این منطقه با عملکرد گسله حسنکدر و برونزد گدازه های سازند جیرود مشخص می گردد. لورنز، همه ضخامت سازند میلا (بدون کوارتزیت) در دره کرج را ۳۹۵ متر اندازه گرفته است. در این منطقه به جز عضو کوارتزیتی تنها سه عضو زیرین سازند میلا شناسایی شده اند.

در تصویر سازند های لالون (La)، میلا (Mi)، روته (Ru)، جیرود (Je)، الیکا (El) و عضو کوارتزیتی سازند میلا (BQ) دیده می شوند. تکتونیک فعال و قدرتمند البرز با گسلش های فراوان لایه ها را جابجا کرده و موقعیت آنها را نسبت به یکدیگر تغییر داده است.

 

کلمات کلیدی: Alborz , Cambrian , Elika formation , Iran Geology , Iran Geotourism , Lalun formation , Limestone , Mila formation , Paleozoic , Quartzite , Ruteh formation , البرز , البرز مرکزی , ایران , بیس کوارتزیت , پالئوزوئیک , تاپ کوارتزیت٬ , حسنکدر , زمین گردشگری , زمین گشت , ژئوتوریسم , سازند الیکا , سازند روته , سازند لالون , سازند میلا , کامبرین , کوارتزیت زیرین , گسل ,گسلش

کال جنی

“کال جنی” نام دره ای ۳۵ کیلومتری شمال شهر طبس و در مسیر جاده ی روستای ازمیغان (Ezmeyghan) در استان خراسان جنوبی می باشد. “کال” اصطلاحی است که به دره یا مسیر ایجاد شده به وسیله سیلاب ها و جریان آب اطلاق می شود. کال جنی یا دره جن ها دره ای زیبا و حیرت انگیز است که بومیان قدیمی آن را به دلیل خوف انگیز بودن، محل زندگی ارواح و جن ها می دانستند.

دسترسی به دره از دو مسیر امکان پذیر است. جاده ی آسفالته طبس به عشق آباد که به سمت شمال کشیده شده است، پس از ۲۰ کیلومتر به آبراهه ای می رسد که رودخانه ی ازمیغان پس از بیرون آمدن از کال جنی رسوبات خود را در بستر دشت نشانده است. همین مسیر آبراهه پس از طی ۵ کیلومتر به سمت شمال با چند پیچ و خم ما را به بخش های عمیق و تنگ دره می رساند. مسیر دیگر، راه دسترسی به روستای ازمیغان است که در ۲۶ کیلومتری شمال طبس از جاده اصلی جدا شده و پس از طی ۹ کیلومتر به مدخل دره رودخانه ازمیغان می رسد. از اینجا با طی مسافت ۳ کیلومتر به صورت پیاده می توان به بخش های تنگ دره کال جنی دست یافت.

ZG-Kal jenni-GE01

سرگذشت زمین شناسی منطقه:

بلوک طبس بخشی از خردقاره ایران مرکزی است که توسط گسله های مهم و پی سنگی نایبند در خاور و کلمرد – کوهبنان در باختر احاطه شده و در بستر و کناره های خود تحت تاثیر گسله ها قرار داشته است به صورتی که در دوران پالئوزوئیک و مزوزوئیک چینه شناسی متفاوتی از مناطق اطراف داشته و در پایان مزوزوئیک به سبب عملکرد نیروهای زمین ساختی از آب خارج شده و به خشکی تبدیل شده است. این بلوک در زمان های پالئوزوئیک و مزوزوئیک تا کرتاسه نشست درخور توجهی داشته است به طوری که نهشته های پالئوزوئیک تا ۳ هزار متر و نهشته های مزوزوئیک در آن تا ۱۰ هزار متر ستبرا دارند. بلوک طبس در همه جا ویژگی یکسان ندارد و به چهار بخش تقسیم می شود. کوه های شتری و کفه فروافتاده طبس دو بخش از این بلوک هستند.

کوه های شتری رشته کوهی چین خورده – رانده شده با درازای بیش از ۱۰۰ کیلومتر در بخش شمال خاوری بلوک طبس، خاور شهر طبس و در پایانه شمالی گسل نایبند قرار دارد. کهن ترین واحد سنگی رخنمون یافته در این فرازمین، سنگ های نهشته دونین (سازند شیشتو) است. جوان ترین واحد های سنگ چینه ای دریایی در این کوه ردیف های ژوراسیک میانی – بالایی هستند (سازند های پروده و اسفندیار) می باشند.

از تریاس پسین که سازو کار تنش های زمین ساختی از کششی به فشارشی تبدیل می گردد، فراخاست، چین خوردگی و گسلش معکوس در این محدوده آغاز می گردد. فقط در مرحله کوهزایی پلیو-پلیستوسن حدود %۲۵ از پهنای شتری کاسته شده است. دگرشکلی و تغییرات ساختاری کنونی در سه مرحله از فعالیت های زمین ساختی همزمان با کوهزایی آلپی در زمان ترشیاری به وقوع پیوسته است.

کفه فرو افتاده طبس که با نهشته های کویری پوشیده شده است نزدیک به ۶۰۰ متر فروافتادگی دارد. این کفه یک فروافتادگی زمین ساختی است که از سه جهت توسط گسله ها در بر گرفته شده و شاید راندگی های بلندی های اطراف مانند کوه های شتری از عوامل فرونشست این کفه باشند. سطح فروافتادگی طبس امروزه توسط نهشته های آبرفتی تراس ها و پادگانه ها و آبرفت های رودخانه های و کفه های رسی و نمکی پوشیده شده است و گسله بهارستان مرز این کفه را با کوه های شتری می سازد.

شرایط کنونی محیط زمین شناسی:

آب و هوای منطقه گرم، خشک و کویری است. بیشینه دما در تابستان ۴۹ درجه و کمینه دما در زمستان ۵- درجه سانتیگراد است. بیشتر ماه های سال خشک و یا کم باران است و بطور معمول در فصل زمستان و ابتدای فصل بهار باران به نسبت کمی می بارد. از ویژگی های منطقه، ناهمسانی دمای زیاد تابستان و زمستان و نیز روز و شب است.

رودخانه ازمیغان که عامل اصلی ایجاد دره ی زیبای کال جنی است از کوه های شتری که در شمال طبس با راستای شمال باختر – جنوب خاور سر برآورده است، سرچشمه می گیرد. این رودخانه کم آب با به هم پیوستن آبراهه های سرازیر شده از کوه های شتری به درون دره ازمیغان شکل گرفته و به سمت دشت طبس جریان می یابد. در حال حاضر با احداث سدی در بالادست روستای ازمیغان آب رودخانه در پشت سد مهار شده و برای مصارف کشاورزی مورد استفاده قرار می گیرد. در پایین دست سد رودخانه خشک است و آب کمی در هنگام بارندگی در آن جریان می یابد. در باختر روستای ازمیغان رودخانه با روندی خاوری – باختری وارد دره ای عمیق و V شکل می شود و مسیری مستقیم در درون دره ای که احتمالاً گسله است را می پیماید. در این محدوده لایه های سازندهای پروده (سنگ آهک و کنگلومرا) و اسفندیار (سنگ آهک پکتن دار همراه با ماسه سنگ، شیل و مارن) به سن ژوراسیک خودنمایی می کنند.

در این بخش از کوه های شتری که تحت تاثیر پایانه شمالی گسل نایبند قرار دارد، گسله های راندگی فراوانی با روند شمال باختر – جنوب خاور به موازات یکدیگر و شیبی به سمت شمال خاور شکل گرفته اند که گسله ازمیغان در محل دیواره سد یکی از آنهاست. گسله بهارستان نیز در محل اتصال کوه به دشت فرو افتاده طبس سنگ های ژوراسیک را بر روی کنگلومرای پالئوسن رانده است. در ادامه رسوبات پادگانه های آبرفتی به سمت دشت کشیده شده اند. از این نقطه به سمت پایین دست رودخانه وارد بستر کنگلومرایی و آبرفتی می شود و دارای عمق زیاد و پیچ و خم های متعدد می گردد. جایی که امروزه “کال جنی” نامیده می شود.

ZG-Kal jenni-GE

ریخت شناسی کال جنی

بستر نرم فرسا، شیب زیاد طولی رودخانه، باران های فصلی و فراخاست دائمی منطقه همگی دست به دست هم داده اند تا این دره زیبا و حیرت انگیر در طول تاریخ ساخته شود. رودخانه با ورود به زمین های آبرفتی بستر خود را حفر کرده است و پیچ و تاب آن نیز به دلیل مقاومت بخش سنگ ها در طول مسیر رود بوده است. در نتیجه امروزه رودخانه در عمق یک تنگه خودساخته جریان می یابد تا به دشت طبس برسد. این تنگه نشانه های فراوانی از فرسایش آبی را بر پیکر خود دارد. فرو رفتگی ها، برجستگی ها، حفرات و شیارهای حاصل از فرسایش، خلل و فرج ایجاد شده در دیواره ها، پلکان ها و آبشارهای کوچک و حوضچه های آب زیبایی خاصی را به این تنگه بخشیده است.

ZG-KalJenni-02

ZG-KalJenni-03

سابقه تمدن در کال جنی

وجود تونل ها و خانه هایی به نام خانه گبرها در دل دیواره ها که برای سکنای زرتشتیان در دوران کهن ساخته شده است از دیگر جدابیت های این دره است. ساخت این تونل ها و حفره ها احتمالا به زمان ساسانیان بازمی گردد. این حفره ها و تونل ها در دیواره جداره های این دره حفر شده اند.  مسیر دسترسی به این حفره ها بسیار دشوار است.  در مسیر این حفره ها تونل هایی دیده می شود که احتمالا راه های ارتباطی آنها با هم بوده است.

شاید در نگاه اول احساس شود که این اشکال نیز حاصل فرسایش طبیعت باشد اما با کمی کنکاش می توان دریافت که اینها ساخته دست بشر است. در ارتفاع ۲ متری از سطح زمین چاه ورودی قرار دارد که با کمک یک همراه می توان به درون آن رفت و سپس از این چاه که حدود ۷-۸ متر ارتفاع دارد. بوسیله جای دست ها و حفرات بدنه می توان از آن بالا رفت. یک تالار و در دو طرف آن دو دالان دیده می شود که هر کدام شامل چندین اتاق می باشد. همه اینها به وسیله بشر و در دل دیواره این دره عجیب پدید آمده است. هنوز می توان رد تیشه معماران آن را بر در و دیوار اتاقک ها مشاهده نمود. طبق نظر کارشناس سازمان میراث فرهنگی تاریخ بنای این مکان به دوره ساسانیان بر می گردد و به نظر می رسد محل چله نشینی یکتا پرستان بوده است.

در بخش های انتهایی دره نیز چاه هایی حفر شده تا آب دره به کمک قنات به روستاهای پایین دست منتقل شود. از این نقطه به بعد دره کاملاً خشک و بدون آب است. هر چه رودخانه به سمت دشت طبس میرود از ارتفاع دیواره ها کاسته می شود.

ZG-KalJenni-04

جذابیت های زمین شناسی دره

آشنایی با رشته کوه شتری و سازندهای آهکی ژوراسیک آن، و یافتن فسیل های دوکفه ای، شناسایی گسله های راندگی و مشاهده لایه های چین خورده، راهپیمایی در دره ای عمیق و بررسی حفر بستر توسط رودخانه و مشاهده ساختارهای فرسایشی از جذابیت های پیمایش این دره است.

کلمات کلیدی: آبرفت , ازمیغان , استان یزد , ایران , ایران مرکزی , چین خوردگی , دره جن ها , رشته کوه شتری , زمین شناسی , زمین گردشگری , ژئوتوریسم , سازند اسفندیار , سازند بغمشاه , سازند پروده , طبس , فرسایش , کان جنی , کنگلومرا , گسل

تنگه چاهکوه

تنگه چاهکوه در بخش شمال باختری جزیره قشم در نزدیکی روستای چاهوی خاوری قرار دارد. این زمین گردشگاه، نمونه ویژه و کم نظیر از عملکرد فرسایشی آب جاری و تشکیل یک تنگه (کانیون) است. حرکت سریع و قدرتمند آب در بارندگی های شدید و نادر، عامل اصلی شکل گیری این تنگه بوده است. با این حال، فرسایش آبی یک عامل ثانویه در شکل گیری این تنگه به شمار می رود و این فرسایش در امتداد یک درزه و شکستگی اصلی رخ داده است.

موقعیت تنگه چاهکوه در جزیره قشم

موقعیت تنگه چاهکوه در جزیره قشم

 

تصویر ماهواره ای تنگه چاهکوه

تصویر ماهواره ای تنگه چاهکوه

طبقات دربرگیرنده این تنگه بخشی از یال تاقدیس سلخ، مهمترین ساختار تکتونیکی قشم، است که گنبد نمکی نمکدان در آن رخنمون دارد. تاقدیس یک ساختار محدب چین خورده است که در اثر فشارهای بیرونی به لایه های رسوبی زمین و چین خوردن آنها پدید می آید. به دلیل فشارهای جانبی و کشیده شدن لایه های تاقدیس، درزه ها و شکستگی هایی در یال های تاقدیس پدید می آیند. این درزه ها و شکستگی ها نقاط ضعف دیواره های سنگی تاقدیس هستند و عوامل گوناگون فرسایشی در آن نقاط عملکرد موثرتری خواهند داشت. تنگه چاهکوه یکی از این شکستگی های اولیه است که در اثر عملکرد عوامل فرسایشی مانند آب جاری توسعه یافته و به شکل امروزی در آمده است.

ZG-Qeshm-Chahkuh-02

میزبان تنگه چاهکوه سازند آغاجاری (به سن میوسن انتهایی تا پلیوسن) است. این سازند شامل تناوبی از ماسه سنگ و مارن و لایه های ستبر کنگلومرایی است. یکی از ویژگی های بارز این سازند غیر قابل نفوذ بودن آن در برابر آب است. این عامل سبب می شود که آب در بستر تنگه جاری شده و بدون نفوذ در بستر خود، درز و شکاف های موجود را بفرساید.

ZG-Qeshm-Chahkuh-04

وجود اشکال مقعر کروی، بیضوی و خطی در دیواره های تنگه حاصل عملکرد مکانیکی آب، یکنواخت نبودن جنس دیواره در تمامی نقاط و در نتیجه عملکرد بارز فرسایش است. حمل قطعات سنگی توسط آب و حرکات چرخشی آنها در داخل تنگه موجب بوجود آمدن گودال ها، اشکال کاسه ای و دیگ غول (Pot-hole) و فرم های فرسایشی دیگر شده است. مردم محلی از خاصیت نفوذناپذیری سنگ های میزبان تنگه استفاده کرده و با حفر گودال ها و چاه هایی در کف تنگه، امکان گردآوری و ذخیره آب باران را فراهم نموده اند. با توجه به خشک بودن جزیره و کمی بارش سالیانه و آب شور دریا، آب شیرین از گذشته دور در جزیره از ارزش بالایی برخوردار بوده است. با ابتکار حفر چاه در بستر نفوذناپذیر تنگه، روستاییان آب شرب خود را از آب باران تامین و در این چاه ها جمع آوری و تا مدت ها نگهداری می کرده اند.

نحوه شکل گیری دیگ های جن در اثر فرسایش آبی

نحوه شکل گیری دیگ های جن در اثر فرسایش آبی

چاه های حفر شده در بستر تنگه برای جمع آوری آب باران که در سنگ های نفوذ ناپذیر حفر شده اند.

چاه های حفر شده در بستر تنگه برای جمع آوری آب باران که در سنگ های نفوذ ناپذیر حفر شده اند.

یکی از پدیده های قابل مشاهده در تنگه چاهکوه علمکرد گسله هایی با راستای خاوری – باختری است که عمود بر دره اصلی تنگه و به موازات یکدیگر باعث جابجایی لایه های سنگی شده اند. آیینه های گسلی موجود بر روی دیواره های سازوکار گسله ها را چپگرد با مولفه نرما نشان می دهند. همچنین در راستای عمود بر امتداد تنگه اصلی، یک تنگه دیگر نیز به چشم می خورد که عامل اصلی تشکیل آن، یک مه درزه طولی کاملاً مشخص است که امتداد گسستگی آن را آشکارا می توان دید.

تنگه های عمود بر تنگه اصلی که در اثر عملکرد گسله ایجاد شده اند.

تنگه های عمود بر تنگه اصلی که در اثر عملکرد گسله ایجاد شده اند.

یکی از اشکال فرسایشی که بر دیواره های تنگه دیده می شود، فرسایش لانه کبوتری است. این فرسایش از اشکال فرسایش انحلالی (تافونی) است که در طبقات ماسه سنگی دیده می شود. این فرسایش حاصل عملکرد بادهای حاوی قطرات آب شور دریاست که با تبخیر آب و تبلور مجدد بلورهای نمک، موجب جدایش ورقه ای و دانه دانه ماسه ها از بدنه ماسه سنگ می شود. برآمدگی ها و قوس ها در بدنه سنگ های تنگه بیانگر آن است که سطوح تحت تاثیر فرایندهای فرسایشی تندآب و باد قرار داشته اند.

فرسایش لانه کبوتری و دیگ های جن ایجاد شده در اثر فرسایش آبی و بادی در تنگه چاهکوه

فرسایش لانه کبوتری و دیگ های جن ایجاد شده در اثر فرسایش آبی و بادی در تنگه چاهکوه

 

کلمات کلیدی: Chahkuh , Iran Geology , Iran Geotourism , Island , Qeshm , zamingasht , استان هرمزگان , ایران , تاقدیس , تنگه چاهکوه , جزیره قشم , دیگ جن ,  زمین شناسی , زمین گردشگاه , زمین گردشگری , زمین گشت , ژئوتوریسم , سازند آغاجاری , سلخ , طاقدیس , فرسایش , گسل , گسله , لانه کبوتری , مارن , ماسه سنگ

سازند کرج و هنر تکتونیک

سازند کرج، یکی از شاخص‌ترین واحدهای سنگچینه ای البرز جنوبی محسوب می‌گردد که سن آن را از پالئوسن تا ائوسن (۶۳ تا ۳۸ میلیون سال قبل) تعیین کرده اند و در طول البرز جنوبی بسیار گسترده است.

رخساره این سازند شامل توالی به نسبت ستبری از توف های سبز رنگ، سنگهای رسوبی و گدازه های آتشفشانی است که گاه آن را سری سبز می گویند.

سازند کرج اگرچه یادآور توف های سبز البرز جنوبی است، ولی در برش الگو و یا در دیگر رخنمونها، ترکیب سنگ شناختی همگنی ندارد. به همین رو در برش الگو با ستبرای ۳۳۰۰ متر به ۵عضو تقسیم شده (آقانباتی ۱۳۸۳) که از پایین به بالا به شرح زیر می‌باشند:

  • بخش شیل پائینی با ۱۰۵۵ متر ستبرا شامل شیل‌های آهکی و فورش های خاکستری تیره است که با میانلایه هایی از توف خاکستری، توف شیشه‌ای به رنگ سبز – خاکستری همراهی می‌گردد. در نزدیکی قاعده این عضو، در حدود ۲۰ متر گدازه پورفیری اوژیت دار وجود دارد.
  • بخش توف میانی در حدود ۱۱۷۷ متر ستبرا دارد. رخساره آن نیز شامل توف‌های ستبر لایه و شیشه ای به رنگ سبز روشن است که در قسمت بالایی، شیل‌های آهکی ظاهر می‌شوند.
  • شیل‌های آسارا شامل ۱۶۷ متر شیل آهکی با کمی توف و شیل توفی است که وجود نشانه‌های گیاهی نیز در آن گزارش شده است.
  • بخش توف بالایی با حدود ۹۱۷ متر ستبرا به طور عمده شامل توف سبز با لایه‌هایی از شیل توفی و ماسه سنگ توف دار و شیل آهکی می‌باشد.

شیل‌های کندوان شامل ۱۵۰ متر شیل آهکی و آهک قیری و گاه به شدت متخلخل و ژیپس‌دار است که در گردنه کندوان (شمال گچسر) برونزد پیدا کرده است. لازم به یادآوریست که عضو پنجم در برش الگو دیده نشده و تعلق آن به سازند کرج چندان روشن نیست.

آخرین فاز کوهزایی آلپی که در اواخر پلیوسن یا اوایل پلئیستوسن صورت گرفته (حدود ۲ میلیون سال قبل) و حاصل آن گسلش، راندگی، مرتفع شدن و شکل‌گیری سیمای امروزی البرز است؛ باعث ایجاد چین خوردگی ها، گسلش ها و انواع ساختمان های تکتونیکی در البرز شده است. این اثر در چینه های نازک لایه و شکل پذیرتر زیبایی های چشم نوازی را ایجاد نموده است. چین خوردگی لایه های شیلی و توفی و گسلش آنها در سازند کرج حاصل اندرکنش نیروهای تکتونیکی و چینه های خوب لایه بندی شده ی سازند کرج است. در این میان عضوهایی که نازک لایه تر و شیلی تر بوده اند شکل پذیری بیشتر از خود نشان داده اند. نمونه ی این چین خوردگی ها و گسلش ها در جاده ی چالوس و سایر جاده هایی که البرز را قطع می کنند به وفور دیده می شود.

تصویر بالا در مسیر در حال احداث جاده ی قزوین به تنکابن و در عضو شیلی آسارا از سازند کرج گرفته شده است. در این عضو توف سبز، توف ماسه ی، توف بلورین، شیل و مارن به همراه گدازه های آتشفشانی با لایه بندی نازک و منظم بر روی یکدیگر نشسته اند و نیروهای تکتونیکی آنها را دچار گسلش کرده است. عملکرد دگرسانی نیز باعث ایجاد خاک فراوان بر روی آنها گردیده است.