نوشته‌ها

غار نمکدان قشم

غار نمکدان قشم که با طول ۶۵۰۰ متر بزرگترین غار نمکی شناخته شده ی دنیا به حساب می آید در باختر جزیره قشم و در گنبد نمکی نمکدان واقع شده است. در این گنبد نمکی سه دهانه اصلی غار به نام های N1 و N2 و N3 وجود دارد که تنها دهانه N1 برای بازدید عموم آزاد است. در اثر انحلال نمک راهروها و مجاری زیر زمینی توسط آب های زیرزمینی ایجاد گردیده و با شکستن و سقوط بلوک های سنگی فضای این مجاری گسترش یافته است و تالار ها و دخمه های بزرگتری نیز ایجاد گردیده است. همچنین در اثر انحلال و رسوبگذاری لایه های نمک سطوح غار با بلورهای گل کلمی و چکیده ها و چکنده های نمکی پوشیده شده است.

عکس ارائه شده دهانه ی شماره یک غار نمکدان را در گنبد نمکی نمکدان به تصویر کشیده است. این دهانه تا عمق ۲۵۰ متری قابل پیمایش است که در انتها به یک تالار بزرگ می رسد. لایه های رنگین و بلورهای گل کلمی نمک از جاذبه های این دهانه اند. در سمت چپ تصویر یک دهانه فرعی نیز دیده می شود که عمق چندانی ندارد.

کلیدواژه: Iran Geology , Iran Geotourism , Namakdan Cave , Qeshm Island٬World largest salt cave , zamingasht , چکنده , چکیده , زمین شناسی , زمین گردشگری , ژئوتوریسم , سری هرمز , طولانی ترین غار نمکی , غار , غار نمکدان , قشم , گل کلمی , گنبد نمکی

سازند آغاجاری در جزیره قشم

بیشتر جزیره ی قشم از سازند آغاجاری تشکیل شده است. هر چند که سازند میشان و گنبد نمکی از سری هرمز نیز بخش هایی از جزیره را تشکیل داده اند، اما در بیشتر نقاط جزیره، تناوب ماسه سنگ و مارن با شیب تقریباً افقی تا ۵۰ درجه دیده می شود.

مقطع اصلی سازند آغاجاری در طول جاده امیدیه به چاه های نفت میدان آغاجاری اندازه گیری شده است و شامل ۲۹۶۵ متر ماسه سنگ های آهکی قهوه ای تا خاکستری و مارن های قرمز ژیپس دار و همچنین سیلت استون است. سازند آغاجاری به طور تدریجی و هم شیب روی سازند میشان قرار گرفته است، در صورتی که کنگلومرای بختیاری به طور دگرشیب سازند آغاجاری را می پوشاند. سازند آغاجاری دارای یک عضو به نام لهبری است.
مقطع اصلی این بخش از تنگ تکاب واقع در شمال شر دامنه طاقدیس هفت گل (۱۰ کیلومتری شمال هفت گل) در طول جاده ملایر اندازه گیری و مطالعه شده است.  از نظر سنگ شناسی شامل ۱۵۷۵ متر سیلت استون های رنگین همراه با ژیپس، مارن سیلتی، ماسه سنگ با لایه های ژیپس می باشد.
سازند آغاجاری که در نقاط مختلف با ضخامت ۶۰۰ الی ۳۰۰ متر دیده می شود، در لرستان و خوزستان از نوع رسوبات دریاچهای است، ولی در نواحی فارس قسمتی از آن دریائی است.

در قشم و نواحی آن سیلت استون ها و ماسه سنگ های قسمت بالایی سازند آغاجاری حاوی مگافسیل های پکتن و استرا می باشد. سن آغاجاری در مقطع تیپ میوسن انتهایی تا پلیوسن است.

تصویر فوق از برونزد لایه های مارن و ماسه سنگ در جزیره ی قشم گرفته شده است. در تصویر، لایه های مارنی به رنگ سبز و لایه های ماسه سنگی به رنگ قرمز دیده می شوند. لایه های مارنی به دلیل فرسایش پذیری بالایی که دارند به راحتی فرسوده شده و زیر لایه های ماسه سنگی را خالی می کنند. در نتیجه لایه های ماسه سنگی از محل درزه های خود شکسته و به صورت بلوک هایی بر روی زمین می ریزند. این حالت را “سنگ افت” می گویند. حفره دار شدن لایه های ماسه سنگی هم به دلیل ناخالص بودن ماسه سنگ و انحلال و فرسایش بخش های ضعیف تر آنها در اثر فرسایش آبی و بادی است.

کلمات کلیدی: ایران , جزیره , زاگرس , زمین شناسی , زمین گردشگری , زمین گشت , ژئوتوریسم , سازند آغاجاری , قشم , مارن , ماسه سنگ , زمین گشت

طولانی ترین غار نمکی جهان

در فاصله ۹۰کیلومتری شهر قشم، در بخش انتهایی جنوب غربی جزیره کوه گنبدی شکلی به ارتفاع ۲۳۷ متر از سطح دریا با نام کوه نمکدان قرار دارد. در این کوه غاری با همین نام بوجود آمده است که از زیباترین جلوه های طبیعت جزیره ی قشم به شمار می رود.

فاصله دهانه غار نمکدان از جاده همجوار ساحل دریا حدود ۲ کیلومتر است که با پای پیاده پیموده می شود. سقف غار نمک را قندیل های بلورین در اشکال مختلف پوشش داده اند و منظره ای بدیع به وجود آورده اند.

از دل کوه نمکدان یک جریان آب زیر زمینی دائمی می جوشد و راه را به خارج می گشاید که پس از حل کردن نمک در مسیر حرکت خود به صورت چشمه نمک در دامنه کوه ظاهر می شود و در گودال مقابل خود حوضچه ای طبیعی به رنگ سفید به وجود می آورد. منظره این حوضچه از دور همچون برف زمستانی دیدنی است. این چشمه در تمام طول سال جریان دارد. همین آب اشباع از نمک در درون غار و پس از عبور از خلل و فرج سنگ ها از سقف شروع به چکیدن کرده چکنده ها و چکیده های زیبایی از جنس نمک را بوجود می آورد.

با بررسی ها و مطالعات زمین شناسان دانشگاه شیراز و کشور چک این غار، به عنوان طولانی ترین غار نمک جهان ( به درازای ۶۴۰۰ متر ) معرفی شده است و تاکنون بیش از شش هزارمتر از این غار شناسایى و نقشه برداری شده است.

سن این لایه های نمکی که در اعماق قرار دارند و در زاگرس به سری هرمز مشهور اند، به دوران پیش از کامبرین رسیده و بیش از ۵۷۰ میلیون سال از تشکیل آنها می گذرد.اما خود گنبدهاى نمکى و ظهور آنها در این منطقه پدیده هاى جدید و جوانتر هستند، به طورى که برخى از این غارها حدود شش هزار سال سن دارند.

در زمان تشکیل، نمکها به صورت لایه ای بوده اند که به مرور زمان و بر اثر نیروی فشار حاصل از وزن لایه های بالایی برآمده شده و تحت اثر خاصیت شناورى (Isostasy) که دارند، با توجه به آن که وزن حجمى آنها از وزن سنگهاى اطراف آن کمتر است، آنها را شکافته و به سمت بالا حرکت مى کنند. در اثر این حرکت و رسیدن لایه های نمک به سطح زمین، گنبدهای نمکی شکل می گیرند.

این نمکها در مسیر خود بخش هایی از سنگهاى بسیار قدیمى را از چند کیلومتر زیرزمین به سمت روى زمین مى آورند که مى تواند اطلاعات بسیار مفیدى را از گذشته زمین شناسى به زمین شناسان ارایه کند. تعداد زیادی گنبد نمکی در استان هرمزگان و خلیج فارس از اعماق زمین سر برآورده اند. جزیره های هرمز و لارک در نزدیکی قشم گنبدهای نمکی هستند که از زیر آب سر برآورده اند.

گنبد نمکى نمکدان، تنها گنبد نمکى در جزیره قشم است که از میان دماغه جنوب، تا قدیس سلخ و دماغه شمال غربى تا قدیس باسعیدو بالا آمده است و در نقشه تقریبا دایره اى شکل و به قطر ۷× ۵/۶ کیلومتر است. بام گنبدى داراى توپوگرافى نامنظم بوده و دیواره آن بسیار پرشیب است. در بخش جنوبى گنبد نمکى نمکدان، غارهاى نمکى یاد شده وجود دارد که ارتفاع آنها تا ۲۰ متر نیز اندازه گیرى شده است.

ZG-Namakdan-01

نمکدان تنها گنبد نمکی جزیره ی قشم است، اما تعداد زیادی از این ساختارها در خلیج فارس و استان هرمزگان وجود دارند.

غار نمکدان داراى یک دریاچه نمک به عمق یک متر در فاصله ۱۶۰ مترى دهانه ورودى است. این غار داراى چندین تالار بزرگ و کوچک است که اولین تالار آن در فاصله ۶۷۰ مترى ورودى آن قرار دارد.

کلمات کلیدی: Hormoz Series , Hormozgan province , Iran Geology , Iran Geotourism , Precambrian , Qeshm Island , World largest salt cave , zamingasht , استان هرمزگان , ایران , ترین ها , زمین شناسی , زمین گردشگاه , زمین گردشگری , زمین گشت , ژئوتوریسم , طولانی ترین غار نمکی , غار نمکدان , قشم , گنبد نمکی