نوشته‌ها

آبشار دوقلو

شهر تهران در پای دامنه های جنوبی کوهستان البرز گسترده شده و با رشد شهر و تخریب باغ ها و زمین های کشاورزی و ساخته شدن ساختمان ها و خیابان ها تا لبه های جبهه ی کوهستان و با آلوده شدن هوای شهری تنها تفریح و ورزش سالم در محدوده ی شهر تهران می تواند کوهنوردی در دامنه های جنوبی البرز باشد. بلندترین قله ی بخش مشرف بر شهر تهران قله توچال است که با ارتفاعی نزدیک به ۴هزار متر هدف سخت و پر چالشی برای کوهنوردان تهرانی است. برای رسیدن به قله ی توچال از جبهه ی جنوبی راه های متعددی از دره های مختلف شمال تهران وجود دارد. از پارک جمشیدیه در شرق تا امامزاده داوود در غرب تهران می توان به سمت قله توچال صعود کرد. از آنجایی که گسل شمال تهران و سایر راندگی های موازی با آن نهشته های آذرآواری و شیلی سازند کرج را بر فراز دشت تهران بالا برده و ارتفاع داده اند، تا قله ی توچال و از آنجا تا شهرستانک و تا رسیدن به راندگی معروف مشاء – فشم، سازند کرج که بیش از ۳۰۰۰ متر نهشته رسوبی – آذرین را شامل می شود، برونزد دارد. بنابراین تمامی دره های شمالی تهران که هوایی بسیار مفرح و مطبوع دارند و در اثر عملکرد نیروهای تکتونیکی، گسلش و فرسایش آبی در سنگ نهشته های سازند کرج ایجاد شده اند، مسیرهایی مناسب برای رسیدن به قله های بالادست از جمله توچال هستند.

یکی از دره های معروف دره ی دربند است که با رودخانه ای پر آب و درختان چنار قدیمی و چایخانه ها و رستوران هایش یکی از مهمترین تفرجگاه های تهران به حساب می آید. مسیر کوهنوردی این دره از میدان سربند در انتهای خیابان دربند آغاز شده و تا روستای پسقلعه و پس از آن همچنان در میان رستوران ها و سفره خانه ها قرار دارد. از شمال روستا که دو دره به یکدیگر می رسند، کوهنوردان می توانند دو مسیر را برای صعود انتخاب نمایند. مسیر دست چپ به سمت هتل اوسون و مسیر دست راست به سمت آبشار دوقلو و پناهگاه کوهنوردی شیرپلا می رود. مسیر صعود به شیرپلا مسیری به مراتب سخت تر از مسیر دیگر است. از قهوه خانه ی رجب که یکی از قهوه خانه های قدیمی این مسیر از دوران قدیم است، بخش صعب العبور مسیر آغاز می شود که با کمک طناب کشی ها و نرده ها و پله های متعدد تا حدودی از سختی آن کاسته شده است. سنگ های مستحکم داسیتی – آندزیتی که در برابر فرسایش بسیار مقاوم بوده اند، دامنه های پر شیب و سختی را برای صعود کوهنوردان ایجاد نموده اند. در این بخش از دامنه آبشارهای متعدد از میان صخره های به صورت پلکانی پایین می ریزند که زیبایی و صوتی دل انگیز دارند.

با تمام شدن برونزد گدازه های آتشفشانی، چندین متر شیل های زودفرسا میزبان مسیر اند و پس از آن توف های ریولیتی و توف برش های خوب لایه بندی شده میزبان آبراهه یی هستند که آب های حاصل از ذوب برف را از ارتفاعات به سمت پایین می برد. استحکام این سنگ ها و قرارگیری آنها در کنار سنگ های نرم فرسا باعث ایجاد اختلاف ارتفاع چندین متری و در نتیجه تشکیل آبشار دوقلو شده است. نام این آبشار از دو رشته یی ریختن آب از ارتفاعات به پایین گرفته شده است.

بر فراز این آبشار ساختمان پناهگاه شیرپلا ساخته شده است که مامن کوهنوردان خسته و مرکز تمدید انرژی آنها برای صعود به قله توچال است. از اینجا مسیرهای کوهنوردی از یکدیگر جدا می شوند. مسیر صعود به قله به طرف شمال، مسیر حرکت به سمت ایستگاه ۵ تله کابین به سمت غرب، مسیر دشت پیازچال و قله کلک چال به سمت شرق در اینجا از یکدیگر جدا می شوند. در این محدوده عملکرد گسله شیرپلا و آینه گسلی آن، توف های توف لایه بندی شده و چین های زیبای آنها، برونزد تناوب زیبا از شیل های تیره و توف های داسیتی سفید رنگ، دامنه های واریزه ای و سنگ افت ها از جلوه های زمین شناختی هستند که می توانند چشمان هر علاقه مند را خیره نمایند.

در تصویر، آبشار دوقلو در محدوده ی شیرپلا دیده می شود که از روی سنگ های خوب لایه بندی شده توف برش و لیتیک توف اسیدی به پایین می ریزد. بر فراز این سنگ ها تناوبی از شیل های تیره و خاکستر توف دیده می شود.گسل شیرپلا در مرز این دو واحد سنگی و به موازات آنها شکل گرفته است.

کلمات کلیدی: آبشار ٬ تهران ٬ دربند ٬ زمین گردشگری ٬ ژئوتوریسم ٬ شیرپلا , زمین شناسی , آبشار دوقلو