نوشته‌ها

سازند سلطانیه

در زمانه ۸۰۰ تا ۷۵۰ میلیون سال قبل اتفاقی در پهنه ایران زمین افتاد که اثرات قابل توجهی بر سرنوشت سرزمین ایران داشت. عملکرد نیروهای زمین ساختی منجر به کوهزایی بزرگی به نام “کاتانگایی” در ایران شد که اثرات قابل توجهی بر روی قدیمی ترین سنگ های ایران داشت. در پی این رخداد روندهای ساختاری کلی ایران شکل گرفت. گسله های پی سنگی و بزرگ ایران ایجاد شد و حوضه های رسوبی جدید بنیان نهاده شد. این کوهزایی باعث ماگماتیسم ها، دگرگونی ها، دگر شکلی ها و تقسیم پی سنگ یکپارچه ی ایران به بلوک های جدا از هم گردید. هر چند که اثرات این کوهزایی در همه جای ایران یکسان نبوده و در باختر ایران مرکزی و البرز اثرات کمتری داشت.

بعد از رخداد کاتانگایی چه اتفاقی افتاد؟

یکی از پیامدهای کوهزایی کاتانگایی، ایجاد چرخه های رسوبی از نوع برقاره یی یا دریای درون قاره یی (Epicontinental) بوده است که از زمان پرکامبرین (۸۰۰ میلیون سال قبل) تا تریاس میانی (۲۲۷ میلیون سال قبل) در گستره های وسیعی از ایرانزمین چیره بوده و طی آن، پوشش سکویی اپی کاتانگایی ایران شکل گرفته است. در بیشتر نقاط ایران مرز پرکامبرین – کامبرین پیوسته و تدریجی است.

در ردیف های سکویی پالئوزوئیک ایران، شواهد زیادی از ناپیوستگی رسوبی دیده می شود که به جز برخی استثناء ها، به طور عموم از نوع “ناپیوستگی موازی” است. در نتیجه این باور وجود دارد که در پالئوزوئیک شرایط زمین ساختی  به نسبت آرامی بر سرزمین ایران حاکم بوده و تنها در حرکت های تناوبی رو به بالا و پایین زمین، گاهی از وسعت دریا کاسته می شده و زمانی نیز با پسروی کامل دریا، سکوی پالئوزوئیک به خشکی تبدیل می شده است.

پس از رویداد زمین ساختی کاتانگایی و در زمانه پرکامبرین (۸۰۰ تا ۵۴۰ میلیون سال قبل) یعنی پیش از کامبرین، رسوبات کنار قاره یی ایران بیشتر از انواع آواری کم عمق، گاهی تبخیری و آتشفشانی بودند. شرایط جغرافیایی و حوضه رسوبی آن زمان در گستره ی وسیعی در ایران و حتی کشورهای همجوار یکسان بوده و در نتیجه سنگ ها رخساره ی بسیار همگن دارند. اما بر اساس تغییرات رخساره سنگی در طول زمان، مجموعه ی سنگی به چند واحد سنگ چینه یی تقسیم شده اند. در گذشته سازند های بایندور، سلطانیه، باروت و زاگون جزء سنگ های پرکامبرین البرز دانسته می شدند؛ اما با تکمیل مطالعات و یافتن شواهد فسیلی جدید، امروزه مرز پرکامبرین – کامبرین در البرز را میانه سازند سلطانیه می دانند و این به دلیل آرامش نسبی موجود در حوضه رسوبی در آن زمانه است.

سازندی در مرزهای تاریخ

سازند سلطانیه به دلیل واقع شدن در مرز زمانی دو فصل از تاریخ زمین (پروتروزوئیک و پالئوزوئیک) در البرز از اهمیت دو چندانی برخوردار است. این سازند از ۵ عضو برخوردار است که ۲ عضو زیرین آن سن پرکامبرین و ۳ عضو بالایی آن سن کامبرین دارند.

در برش الگو

این سازند برای اولین بار در کوه های سلطانیه زنجان مطالعه و معرفی شد. در محل برش الگو، این سازند از سه عضو تشکیل شده است:

  • دولومیت پایینی با ستبرای ۱۲۳متر (بعداً تا ۲۵ متر)
  • شیل چپقلو با ستبرای ۲۴۷ متر (بعداً ۱۲۰ متر)
  • دولومیت بالایی (بعداً میانی) با ستبرای ۷۹۰ متر (بعداً ۴۰ تا ۷۲ متر)

عضو شیلی چپقلو در دره کرج

مطالعات تکمیلی

در مطالعات بعدی، دو عضو دیگر به این سازند اضافه گردید:

  • عضو شیل بالایی با ستبرای ۴۰ تا ۲۱۲ متر
  • عضو دولومیت بالایی با ستبرای ۲۵۰ تا ۷۹۰ متر

محیط رسوبی

به نظر می رسد، بخش بیشتر سازند سلطانیه که از سنگ های کربناتی پدید آمده است، در سکو های نوع رمپ نهشته شده است و شامل دو توالی پسرونده بزرگ است. توالی نخست با پیدایش نهشته های پیشرونده کربنات های دولومیت پایینی آغاز و با بالا آمدن سطح آب دریا و ژرف تر شدن حوضه، نهشته های کربناتی جای خود را به شیل های تیره رنگ (بخش شیل زیرین) داده است. پس از پایین افتادن دوباره سطح آب، رخساره های کربناتی سکو (بخش دولومیت میانی) بر جای گذاشته شده اند. توالی دوم با شیل های تیره رنگ و فسفات دار (عضو شیل بالایی) آغاز شده و با دولومیت بالایی پایان می یابد.

عضو های سازند سلطانیه

در نهایت ۵ عضو سازند سلطانیه به این صورت تقسیم بندی شدند:

  • عضو دولومیتی پایینی: شامل تا ۲۵ متر دولومیت لایه یی چرت دار، خاکستری تیره حاوی فسیل های پوسته دار. این عضو در بیشتر نقاط وجود ندارد و سازند سلطانیه با شیل پایینی آغاز می شود.
  • عضو شیل پایینی: شامل ۱۲۰ متر شیل های رسی – سیلتی میکادار و گاهی ماسه ریزدانه که حاوی عدسی هایی از سنگ آهک سیلت دار است.
  • عضو دولومیت میانی: شامل ۴۰ تا ۷۲ متر سنگ های کربناتی چهره ساز است که ۴۰ متر زیرین آن سنگ آهک های سیلیسی خاکستری تیره و بقیه آن دولومیت تا دولومیت آهکی روشن رنگ است.
  • عضو شیل بالایی: شامل ۴۰ تا ۲۱۲ متر شیل های رسی – سیلتی آهکی متمایل به سبز است که به طرف بالا به سنگ آهک های رسی خاکستری تیره رنگ تبدیل می شود. در عضو شیل بالایی اوناع گوناگونی از فسیل های پوسته دار، شکم پایان، اسفنج ها و … وجود دارند.
  • عضو دولومیت بالایی: شامل ۲۵۰ تا ۷۹۰ متر دولومیت های توده یی، متبلور، صخره ساز با رنگ روشن تا خاکستری روشن است. جلبک های استروماتولیتی به فراوانی در این عضو دیده می شوند.

جلبک های استروماتولیتی در عضو دولومیت بالایی سازند سلطانیه

شایان ذکر است که ستبرای سازند سلطانیه در همه جا یکسان نیست. تغییرات شدید ضخامت دولومیت ها و شیل ها در همه جا وجود دارد. در برخی نقاط با کاهش ضخامت دولومیت ها، به ضخامت شیل ها افزوده می شود و حتی ممکن است در برخی نقاط، عضو هایی دیده نشوند و یا به یکدیگر تبدیل شده باشند.

به عنوان مثال ستبرای این سازند که در برش الگو ۱۱۶۰ متر است؛ در دره کرج ۱۰۰۰ متر، در محدوده ی کوه کهار ۴۰ تا ۲۰۰ متر و در محدوده ولی آباد تا ۶۰۰ متر و در جنوب زنجان ۹۸۵ متر گزارش شده است.

در دره کرج،گسله مشاء سازند سلطانیه را بر روی سازند کرج رانده است. در این بخش شیل های چپقلو، عضو دولومیت میانی، شیل های بالایی و عضو دولومیتی بالایی برونزد یافته اند.

نمایی نزدیک تر از شیل های تیره چپقلو، دولومیت میانی، شیل بالایی و دولومیت بالایی در دره کرج

نمایی نزدیک از شیل های تیره رنگ چپقلو در جاده چالوس

نمایی از دولومیت های ستبر لایه و صخره ساز بخش بالایی سازند سلطانیه

مرزهای سازند سلطانیه

مرز زیرین سازند سلطانیه در برش الگو با سازند بایندور هم شیب و پیوسته است. اما گسترش جغرافیایی این سازند محدود به کوه های سلطانیه زنجان و شمال باختری آذربایجان است و در بیشتر نقاط سازند سلطانیه با یک ناپیوستگی تند ناهمزمان مستقیماً بر روی سازند کهار (کهر) قرار می گیرد. سازند کهار قدیمی ترین سنگ های البرز را شامل می شود که مجموعه یی از ردیف های شیلی، توفی، ماسه سنگی سبز رنگ با سن نئوپروتروزوئیک می باشند.

مرز بالایی سازند سلطانیه نیز با سازند باروت تدریجی است. با اینکه بخش عمده سازند باروت شیل های سیلتی – رسی و ماسه یی ریز دانه میکادار به رنگ ارغوانی است اما میانلایه هایی از آهک و دولومیت حاوی چرت و استروماتولیت را همچنان در خود دارد.

گذر تدریجی سازند سلطانیه به سازند باروت در جاده چالوس. در بخش های ابتدایی سازند باروت همچنان میانلایه هایی از دولومیت دیده می شود.

منبع: زمین شناسی ایران – دکتر آقانباتی

برای مطالعه ی بیشتر در مورد سازند سلطانیه در زنجان: مدل دولومیتی شدن سازند سلطانیه در جنوب باختر زنجان

همچنین بخوانید: کوه هزار بند

موقعیت تصاویر بر روی نقشه: زمین نگار

کلمات کلیدی: سازند سلطانیه , دولومیت , شیل , چپقلو , پرکامبرین , کامبرین , جاده چالوس , زنجان , سنگ آهک , کاتانگایی , کوهزایی , پالئوزوئیک , گسل مشاء , البرز , آذربایجان , سازند باروت , سازند بایندور , سازند کهار , ناپیوستگی , درون قاره , نهشته , رسوبگذاری , زمین گشت , زمین شناسی , زمین گردشگری , ژئوتوریسم

غار یخ مراد

یکی از جاذبه های زیبای استان البرز، غاری است با قندیل های یخی که در زمستان تا اوایل بهار در زیباترین حال خود قرار دارد. نام این غار از یک باور قدیمی در میان مردم محلی گرفته شده است. مردم اطراف این غار اعتقاد داشته اند که یخ موجود در این غار حاجت ها و نیاز های آنها را براورده کرده و آنها را به مراد دل خود می رساند. در نتیجه این غار “یخ مراد” نامیده شده است.

چرا یخ مراد؟

گفته می شود، در گذشته مردم بومی بر این باور بوده‌اند که یخ موجود در اعماق غار برای درمان ناباروری زنان خاصیت شفادهنده دارد؛ و وجود کهنه‌های آویخته (دخیل) به دهانه اصلی و درون غار در گذشته که باعث نام‌گذاری روستای مجاور به کهنه ده شده گواه این ادعا است. اما به نظر می رسد که روستای مجاور این غار به دلیل قدمت آن “کهنه ده” نامیده شده است.

 

نمایی از روستای کهنه ده از دهانه غار یخ مراد

چگونه بوجود آمده است؟

غار یخ مراد در سنگ های آهکی سازند لار پدید آمده است. تاریخ تشکیل این سنگ ها به ۱۵۰ تا ۱۳۸ میلیون سال قبل یعنی دوره ژوراسیک برمی گردد. در این زمان با پیشروی دریا در بخش شمالی ایران و تشکیل یک دریای کم عمق، سنگ آهک های سازند لار در محدوده ای که امروزه رشته کوه البرز قرار دارد تشکیل شده اند که با کذشت زمان و فشارهای زمین ساختی وارده از شمال و جنوب، این سنگ ها از دل دریا خارج شده و به شکل امروزی بخشی از کوه های البرز را ساخته اند.

اما تشکیل غار یخ مراد در همین چندصدهزار سال اخیر اتفاق افتاده است و دفعتاً و ناگهانی نبوده و به تدریج در اثر عملکرد جمعی عوامل مختلف از جمله، فرسایش آبی، نیروهای زمین ساختی، زمین لرزه، انحلال، آب و هوا و … به صورت وضعیت کنونی در آمده است. نیروهای زمین ساختی سنگ های سخت را درزه دار می کنند و شکستگی ههای فراوانی را در آنها ایجاد می کنند. در اثر شرایط آب و هوایی و بارش باران و برف، جریان آب از میان درزه ها و ترک ها به بخش های درونی زمین راه می یابند و در مسیر خود بخش هایی از سنگ ها را به مرور زمان حل کرده و با خود می برند. در نتیجه فضا کم کم بازتر می شود و حفرات و فضاهای خالی گسترش می یابند. زمین لرزه نیز با شکستن و انداختن بلوک های سنگی بزرگ به گسترش فضای دالان ها و تالارهای غار کمک می کند و در نتیجه به مرور زمان فضای غار در اثر اندرکنش نیروهای مختلف بزرگتر و بزرگتر می شود. غار یخمراد اینگونه شکل گرفته است و از ۴ طبقه با اختلاف ارتفاع بیش از ۳۰ متر تشکیل شده است.

 

سنگ های آهکی میزبان غار یخ مراد حدود ۱۴۰ میلیون سال قدمت دارند. دهانه غار در تصویر مشخص است.

 

توصیف فضای داخل غار:

دهانه ورودی غار در میانه دامنه ی کوه ی صخره ای مشرف بر روستای کهنه ده قرار دارد. برای رسیده به دهانه ورودی باید از کنار جاده دسترسی به روستای آزادبر حدود ۳۲۰ متر با شیبی به سوی بالا پیاده روی نمود و در نهایت با بالا رفتن از پلکانی به دهانه غار رسید. تالار ورودی غار فضایی نه چندان بزرگ است اما فضایی برای ایستادن ۳۰ تا ۴۰ نفر را دارد. بلوک های سنگی افتاده نشان از یک زمین لرزه اثر گذار می دهد که با توجه به نزدیک بودن غار به گسله ی لزره زای طالقان می تواند به آن نسبت داده شود.

 

دهانه ورودی غار یخ مراد که فضایی محدود برای ایستادن دارد.

 

در سمت راست شیب لایه های سنگی به سمت پایین دست و لغزنده بودن آنها امکان پیمایش را سخت می کند و نیاز به وسایل کمکی و نیروی خبره دارد. اما برای رسیدن به تالارهای دیگر باید از دهانه مستقیماً از روی بلوک های سنگی افتاده عبور کرده و از دالان های مختلفی گذشت. در مسیر کمابیش (با توجه به فصل پیمایش غار) با چکیده ها و چکنده (استالاگمیت و استالاکتیت) های زیبای یخی روبرو می شویم که برخی به صورت ستونی از سقف تا کف غار کشیده شده اند.

 

 

در مسیر دالان ها چاه هایی حدوداً ۵ تا ۷ متری وجود دارند که ارتباط بین طبقات بالایی و پایینی را فراهم می کنند و برای پیمایش آنها نیاز به طناب و تجهیزات حرفه یی می باشد. اما با عبور از روی آنها می توان به اولین تالار غار دسترسی یافت. با ورود به این تالار مجموعه ی زیبایی از چکیده ها و چکنده ها بستر تالار را پوشانده و از سقف آویزان شده اند. با ورود به تالارها و اعماق بیشتر بر حجم و ابعاد این سازه ای زیبای طبیعی افزوده می گردد و در تالار های پایین تر که دسترسی عموم به آنها کمتر است، این سازه ها از آسیب در امان مانده و زیبایی های بیشتری از خود نشان می دهند.

 

یکی از تالارهای اصلی غار یخمراد

 

چند توصیه برای پیمایش غار:

  • فضای درونی غار سرد و در زمستان سوزی غیر قابل تحمل دارد، پس حتما لباس گرم و مناسب با خود داشته باشید.
  • مسیر درونی غار خیس و در فصول سر یخ بسته است. ضمن آنکه برای رسیدن به دهانه غار باید مسیری را به کوهنوردی بپردازید، پس کفش مناسب به همراه داشته باشید.
  • قندیل های درون غار دلیل اصلی سفر گردشگران برای دیدن این غار هستند، پس بر حفظ آنها بکوشید و مراقب شکستن آنها باشید.
  • فضای این غار و به طور کلی همه ی غارها به صورتی است که ممکن است در مسیرهای آنها گم شوید، پس حتما با یک غارنورد کار بلد به درون غار بروید؛ مخصوصا غار یخمراد که دارای چند چاه خطرناک می باشد.
  • زمانی را برای لذت بردن از سکوت غار و عکاسی از پدیده های زیبای غار اختصاص دهید.

 

 

 

 

چگونه به غار برسیم؟

برای دسترسی به غار یخ مراد کافی است از کرج مسیر جاده ی چالوس را پی بگیرید و پس از عبور از روستای نساء و قبل از رسیدن به گچسر، از خروجی روستای وله به سمت روستای آزادبر جاده ی آسفالته را ادامه دهید. حدوداً با طی مسافت ۴ کیلومتری در دره وله به روستای کهنه ده می رسید و با ادامه جاده حدود ۱ کیلومتر بالاتر از روستا به یک پل می رسید که برای عبور جاده از روی رودخانه احداث شده است.

 

 

در همین جا مسیر پیاده روی به سوی دهانه غار آغاز می شود و شما می توانید وسیله ی نقلیه خود را متوفق نمایید. البته در زمستان و پس از بارش سنگین برف، مسیر بسته است و بهتر است وسیله ی خود را در همان روستای کهنه ده متوقف کرده و از پیاده روی در برف لذت ببرید.

 

 

اگر مسیر شمشک به دیزین باز باشد، نیز می توانید از شرق تهران این مسیر را تا جاده ی چالوس ادامه داده و به سوی جنوب پس از گچسر وارد دره وله شوید.

موقعیت غار یخ مراد را روی نقشه ببینید.

 

 

 

چه پدیده های دیگری در نزدیکی غار می توانیم ببینیم؟

دره وله یک دره ی گسلی و عمیق است، در نتیجه دامنه های پرشیب دارد. در زمستان و پس از بارش برف می توان بهمن های رخ داده فراوانی را بر روی این دامنه ها مشاهده کرد.

همچنین سنگ های سبز سازند کرج (توف)، سنگ های نخودی و صخره ساز سازند لار (سنگ آهک)، سنگ های نازک لایه و تیره رنگ سازند شمشک (شیل و ماسه سنگ)، سنگ های قرمز سازند قرمز بالایی (ماسه سنگ و کنگلومرا) تنوع سنگ شناختی محدوده ی این غار است که می توانید با آنها آشنا شوید.

در بالادست کهنه ده به سمت آزادبر، یک بند گابیونی توسط آبخیزداری برای مهار شدت جریان آب به منظور جلوگیری از سیلاب احداث شده که پشت آن توسط رسوبات رودخانه یی پر شده و آب رودخانه به صورت آبشار به پایین سرازیر می شود و زمین منظری زیبا را در این محدوده پدید آورده است. همچنین در همان محل یک سنگ افت به نسبت بزرگ باعث ریزش بلوک های سنگی در بستر رودخانه شده و عبور آب از میان آن بلوک ها صدایی زیبا ایجاد می کند. احتمال می رود که این سنگ افت هم در اثر زمینلرزه ایجاد شده باشد.

در بالای روستای آزادبر که انتهای این مسیر است، یک معدن قدیمی گچ وجود دارد که زیبایی و جذابیت خاص خود را دارد. البته رسیدن به این معدن نیازمند اجازه از روستاییان و داشتن یک اتومبیل مناسب است.

قبل از ورودی روستای آزادبر نیز یک راه خاکی از جاده ی اصلی جدا می شود که به سمت باختر تا طالقان ادامه دارد. پیمودن این جاده نیز نیازمند شرایط آب و هوایی مناسب و اتومبیل مناسب است.

برای کسب اطلاعات بیشتر این مقاله را بخوانید: سفر به آزادبر

کلمات کلیدی: غار یخمراد , آزادبر , کهنه ده , البرز , قندیل , استالاگمیت , استالاکتیت , چکیده , چکنده , یخ , گچسر , روستای وله , غارنوردی , ژئوتوریسم , زمین شناسی , زمین گردشگری , زمین گشت , جاده چالوس

 

روستای آزادبر در جاده چالوس

سفر به آزادبر

جاده ی چالوس برای کسانی که در تهران، کرج و اطراف این دو شهر زندگی می کنند حاوی خاطرات شاد و ارزنده ایست. کسانی که این جاده را به قصد شمال کشور و رسیدن به دریای مازندران طی کرده اند –  و با من هم نظراند که لذت بردن از مسیر یک سفر هم جزئی از سفر است – از زیبایی های طبیعی این جاده ی زیبا به وفور لذت برده اند.

از این جاده ی زیبا علاوه بر سفرهای چند روزه، می توان برای سفرهای یک روزه خانوادگی و دست جمعی هم استفاده کرد و یک روز سراسر مفرح و با استراحت کامل روح را – البته اگر در وسط هفته و خالی از ترافیک جاده ای باشد – برای خود رقم زد.

در بخش های مختلف جاده ی چالوس، از میدان امیرکبیر در ابتدای آن که پس از تونل کمربندی و پل بزرگ روی رودخانه ی کرج قرار دارد تا انتهای آن در شهر چالوس، دیدنی های طبیعی و زمین گردشگری فراوانی وجود دارد. رودخانه کرج، دریاچه و سد امیرکبیر ، سازندهای مختلف، چین خوردگی ها و گسلش های بزرگ و زیبا، لغزش ها، سنگ ریزش ها، ارتفاعات زیبا و سر به فلک کشیده، چشمه ها و آبشارها، کوره های آهک پزی، دره های عمیق، غارها، نقاط پرفسیل، جنگل ها، جاده های پر پیچ و خم و زیبا و … از زیبایی ها و نقاط دیدنی این مسیر هستند که می توان با دیدن آنها سرگرم شد و از مسیر لذت برد.

همچنین مسیرهایی که از این جاده ی تاریخی جدا شده و به روستاهای اطراف می رود نیز دارای جاذبه ها طبیعی و زمین شناسی زیبا و حیرت انگیزی هستند که می توانند ساعت ها مشتاقان را به خود مشغول نمایند.

یکی از این مسیرها که در یک سفر یک روزه می خواهیم به شما پیشنهاد کنیم، مسیر روستای وله در کنار جاده ی چالوس به روستای آزادبر است. یک صبح وسط هفته با همراه برداشتن وسایل یک سفر یک روزه به همراه خانواده مسیر جاده ی چالوس را در پیش بگیرید. در مسیر از سد امیرکبیر، چین ها و لایه های پرشیب سازند کرج، تونل ها و بهمنگیرهای مسیر، روستاهای پل خواب، آسارا، درده، دو آب شهرستانک، گسل مشاء، سازندهای پالئوزوئیک و مزوزوئیک البرز همانند سلطانیه، باروت، زاگون، لالون، جیرود، کوارتزیت سفید رنگ در نزدیکی روستای حسنکدر، سازند میلا، دورود، الیکا، شمشک تا روستای نساء ، سازندهای دلیچای و لار در ارتفاعات منطقه و گسل طالقان که دوباره سازند کرج را بر روی سازندهای قدیمی تر می راند عبور خواهید کرد. دقیقاً ۳ کیلومتر پس از پمپ بنزین روستای نساء یک جاده ی آسفالته محلی از جاده ی چالوس جدا می شود که راه دسترسی به روستای کهنه ده و در ادامه روستای آزادبر است. البته دسترسی به گچسر و  آزادبر از طریق جاده ی شمشک به دیزین برای مردم شرق تهران بهتر و نزدیک تر است.

 

azadbar-03

 

جاده ی دسترسی با چند پیچ تند در همان ابتدا به سرعت ارتفاع گرفته و از کف دره رودخانه ی چالوس بر روی دامنه کوه تا ۱۰۰ متر بالا می رود و در مسیری به سمت شمال باختر بر روی دامنه ای از سنگ های توف سبز رنگ سازند کرج که شیب آنها ۵۰ تا ۶۰ درجه به سوی جاده است، ادامه می یابد. ستبرای خوب این لایه ها استفاده از آنها را در کارهای عمرانی امکانپذیر کرده است. در حال حاضر معدنی فعال در حال بهره برداری از آنها به عنوان سنگ لاشه و مالون می باشد.

 

سفرنامه آزادبر

شیب تند لایه های توف ستبرلایه سازند کرج همشیب با دامنه است. این حالت خطر لغزش در سطح لایه بندی را افزایش می دهد. از این سنگ ها به دلیل ستبرای مناسب و مقاومت خوب برای سنگ لاشه و مالون در عملیات ساختمانی استفاده می کنند (دید به سمت شمال).

 

از بر جاده ی چلوس تا روستای کهنه ده ۴ کیلومتر راه آسفالته است. این مسیر در دامنه ی یک دره – رود عمیق و ۷ شکل احداث شده. شیب تند دامنه ها نشان از فعال بودن دره از نظر زمین ساختی دارد و در برخی نقاط شیب دامنه ها تا ۶۵ درصد نیز می رسد. همین شیب تند باعث شده تا در برخی نقاط دامنه ها ناپایدار شده و لغزش هایی هر چند کوچک در بخش های نزدیک به رودخانه و در اثر زیر بری رودخانه ایجاد شده است. البته هم جهت بودن شیب لایه بندی سنگ ها و شیب دامنه می تواند باعث لغزش در سطح لایه ها شود و به زبان ساده لایه ها بر روی یکدیگر سر بخورند (تصویری از لغزش رخ داده در دامنه در گالری زیر متن قابل مشاهده است).

از روستای کهنه ده به بعد در اثر عملکرد گسله ی راندگی طالقان و گسله های همراه آن سنگ آهک های لار در مسیر جاده برونزد یافته اند. این سنگ آهک ها در بخش هایی مارنی و در بخش هایی دولومیتی توده یی و فاقد لایه بندی هستند و به دلیل نزدیکی به گسل شدیداً درزه دار و خرد شده اند. در دل این توده های سنگ آهکی در دامنه ی باختری جاده، یکی از معروف ترین غارهای البرز مرکزی به نام “غار یخمراد” در اثر انحلال سنگ های آهکی ایجاد شده است. این غار با یک جاده ی مالروی خاکی دقیقاً از جایی که جاده ی آسفالته با یک پل از دامنه ی خاوری به دامنه ی باختری می آید، قابل دسترسی است.

 

غار یخ مراد

دهانه ی ورودی غار یخمراد در سنگ آهک های ستبرلایه سازند لار (دید به سمت باختر)

 

مسیر غار عموماً شیب دار و رو به پایین می‌باشد که نهایتاً با رسیدن به اعماق کوه، با چشمه‌های یخ زده در کف زمین و چکنده های اسفنجی غار مواجه می‌شوید. ارتفاع این غار از سطح دریا در حدود ۲۶۴۰ متر می‌باشد و دهانه این غار سه متر پهنا و هشت متر ارتفاع دارد. در ماه های اسفند و فروردین، قندیل‌های یخی بسیار زیبای غار در بهترین وضعیت به سر می‌برند. نکته قابل توجه این غار مطبق بودن آن می‌باشد که در میان غارهای ایران کمتر دیده می‌شود. در بخشی از غار چهار طبقه با اختلاف ارتفاع بیش از ۳۰ متر دیده می‌شوند (تصاویری از غار در بخش “زمین نگار” قابل مشاهده است).

“در گذشته مردم بومی بر این باور بوده‌اند که یخ موجود در اعماق غار برای درمان ناباروری زنان خاصیت شفا دهنده دارد. وجود کهنه‌های آویخته (دخیل) به دهانه اصلی و درون غار در گذشته که باعث نام گذاری روستای مجاور به کهنه ده شده گواه این ادعا است.”

با گذر از غار، جاده با دو پیچ و خم بر روی دامنه ی باختری بالا رفته و از زیر ارتفاعات صخره ساز آهکی سازند لار عبور می نماید. کمی جلوتر دقیقاً در جایی که این واحد سنگ آهکی پایان می یابد، گسله ی طالقان سازند آذرآواری کرج را بر روی سنگ آهک های لار رانده است. نزدیکی این سنگ آهک ها به گسله باعث درزه دار شدن و وقوع سنگ افت های فراوان در مسیر رودخانه شده است. توصیه می کنیم در این نقطه بایستید و ضمن مشاهده ی بلوک های سنگی بزرگی که مسیر رودخانه را بسته اند و احتمالاً در اثر وقوع زمینلرزه از بدنه ی کوه کنده شده اند، به زیبایی دره ای که تاکنون طی کرده اید نگاه کنید و عکس های یادگاری بگیرید. ایستادن در ارتفاع لذت وصف ناپذیری به شما خواهد بخشید (تصاویر مربوط به گسله طالقان و سنگ افتها در گالری زیر متن قابل مشاهده است).

 

az06-zg

نمایی از دره ی زیبای آزادبر و سنگ آهک های سازند لار و سنگ افت های درون رودخانه (دید به سمت جنوب باختر)

 

جاده ی آسفالته را کمی به جلو بروید با پایان یافتن صخره های سنگی در مسیر رود خانه آب بندی ساخته شده تا از سیلابهای ناگهانی جلوگیری و آبخیز ها را کنترل کند. پشت این آب بند در حال حاضر از رسوبات رودخانه ای پر شده و آب رود خانه از روی آن بسان یک آبشار زیبا به پایین می ریزد و منظره ای زیبا را در کنار درخت ها و رودخانه ی جاری پدید آورده است (تصویر آب بند در گالری زیر متن قابل مشاهده است).

ساختن بند، باعث تجمع حجم وسیعی از رسوبات آبرفتی رودخانه ای از قلوه سنگ ها و شن و ماسه در درون دره و در مسیر رودخانه شده است. کمی جلوتر آبرفت ها تا لبه ی پل جاده که بر روی رودخانه ساخته شده بالا آمده اند و جاده و رودخانه تقریباً همسطح با یکدیگر قرار گرفته اند، که منظره ای جالب را پدید آورده است. در فصل های پر باران آب رودخانه وارد پل و مسیر جاده شده و آن را مسدود می کند. حتماً حواستان باشد در هنگام سیلاب ها از این مناطق دوری کنید و به ارتفاعات پناه ببرید.

در محل آب بند اگه به بالادست نگاه کنید، سنگ های قرمز رنگی بر روی سنگ های سبزرنگ سازند کرج دیده می شود. جنس این سنگ ها ماسه سنگ و کنگلومرا ست. این سنگ ها به سن میوسن و معادل سازند قرمز بالایی هستند. اگر می خواهید آنها را از نزدیک ببینید باید کمی جلوتر بروید و درست قبل از ورود به روستای آزادبر در کنار جاده می توانید به آنها دست پیدا کنید (تصویر برونزد سنگ های قرمز رنگ را در گالری زیر این متن ببینید).

 

آب بند

نمایی از پهنه ی آبرفتی حاصل از تجمع آبرفت ها در پشت آب بند. در دور دست کنگلومرای قرمز رنگ سازند قرمز بالایی و معدن گچ آزادبر دیده می شوند (دید به سمت شمال).

 

در محدوده ای که سنگ های قرمز بیرون زده اند، قبل از ورود به روستای آزادبر جاده ای خاکی به سمت باختر از جاده ی آسفالته جدا می شود. این جاده با گذر از چند روستا نهایتاً به طالقان می رسد، اما برای طی کردن آن حتماً باید اتومبیل مناسب و سرحالی داشته باشید.

حال می توانید به روستای زیبای آزادبر وارد شوید. این روستای سرسبز و زیبا در محل تلاقی دو آبراهه که از ارتفاعات شمالی سرچشمه می گیرند ساخته شده است. این روستا حدود ۲۰۰۰ نفر جمعیت مقیم و غیر مقیم دارد و مردم آن به کشاورزی، دامپروری و زنبورداری مشغول اند.

از روستا جاده ای خاکی پس از طی ۴ کیلومتر شما را به معدن گچ آزادبر می رساند. برونزد واحدهای گچی که در نقشه های زمین شناسی به بخشی از سازند قرمز بالایی به سن میوسن نسبت داده شده اند در راستای گسله گچسر و با روند جنوب خاور – شمال باختر در نقاط مختلف منطقه دیده می شوند. این برونزدها به دلیل رنگ سفید آنها از دوردست ها قابل شناسایی و رویت هستند. یک معدن متروکه گچ  نیز در حاشیه جاده ی چالوس وجود دارد اما معدن گچ آزادبر فعال بوده و بزرگتر است. برونزد سطحی این واحد گچی در آزادبر تقریباً ۳۹ هکتار است.

 

azadbar-05

 

اکنون و پس از دیدن نقاط دیدنی منطقه می توانید جایی مناسب در کنار رودخانه یافته و از محیط طبیعی، خلوت و زیبای این منطقه ی بکر لذت ببرید.

اگر به دیدن این منطقه رفتید، می توانید عکس های زیبایی که از طبیعت و زیبایی های زمین شناسی آنجا گرفته اید برای ما بفرستید تا به نام و شرح خود شما در سایت درج شود.

 

 

 

 

 

 

 

 

درزه داری توف های سازند کرج

درزه داری سنگ ها نمودی از اثرگذاری نیروهای تکتونیکی بر روی سنگ های هر منطقه هستند. هر چه سنگ درزه های بیشتری داشته باشد نشانه ای از قدرت عملکرد نیروهای فشارشی و یا کششی در منطقه را در خود دارد. سنگ های ضعیفتر در برابر نیروهای اعمالی دچار چین خوردگی های محلی می شوند ولی اثر نیرو بر روی سنگ های مقاوم تر به صورت گسلش و درزه داری خود را نشان می دهد.

در تصویر، نمایی از درزه داری سنگ های توفی سازند کرج در جاده ی چالوس را مشاهده می کنید. به همراه سطح لایه بندی حداقل سه دسته درزه سنگ را به صورت مکعب هایی در آورده اند که به نظر بر روی یکدیگر چیده شده اند. گاهی وجود چند دسته درزه می تواند یک زمین شناس را در تشخیص لایه بندی و سطح زیرین و بالایی لایه ها دچار مشکل و اشتباه کند. در چنین مواردی باید دلیل مستدل و مستحکمی برای انتخاب یک سطح به عنوان سطح لایه بندی داشته باشیم.

برای کسب اطلاعات بیشتر به مقاله ” درزه داری “ در بخش آموزش سایت زمین گشت مراجعه نمایید.

برای مشاهده این تصویر بر روی نقشه اینجا کلیک کنید

کلمات کلیدی: Alborz , Chaloos road , Iran Geology , Iran Geotourism , Jointing , Karaj formation , ایران , توف , جاده چالوس , درزه داری , دسته درزه , زمین شناسی , زمین گردشگری , زمین گشت , ژئوتوریسم , سازند کرج

لغزش در سطح لایه بندی

لغزش ها انواع مختلفی دارند که بر اساس جنس زمین، شیب زمین، جهت شیب لایه بندی، جنس مواد جابجا شده، سرعت حرکت مواد و … دسته بندی می شوند. یکی از انواع لغزش ها، لغزش در سطح لایه بندی است. این نوع لغزش  در دسته لغزش بلوکی قرار می گیرد. لغزش بلوکی یک لغزش انتقالی است که توده ی متحرک از یک جنس یا واحدهای بسیار نزدیک به هم تشکیل شده است و به صورت یک توده ی به هم چسبیده بر روی شیب به طرف پایین جابجا می شود. حال اگر شیب لایه بندی همراستا با شیب توپوگرافی باشد به آن ” لغزش در سطح لایه بندی (Bedding Plane Slip)” گفته می شود و لایه ها بر روی لایه های زیرین خود به سمت پایین دامنه سر می خورد.

در تصویر، لغزش لایه های توفی همراه با میانلایه های شیلی نازک بر روی شیب لایه بندی در برونزدهای سنگی سازند کرج در جاده ی چالوس دیده می شود. دید عکس به سوی جنوب است.

برای اطلاعات بیشتر در مورد زمین لغزش ها می توانید به مقاله ” زمین لغزش و انواع آن “ در زمین گشت مراجعه نمایید.

کلمات کلیدی: bedding plane slip , Iran Geology , Iran Geotourism , البرز مرکزی , ایران , توف , جاده چالوس , زمین شناسی , زمین گردشگری , زمین گشت , ژئوتوریسم , سازند کرج , شیب لایه , لغزش , لغزش در سطح لایه بندی

لغزشِ زمین در سازند شمشک

برای ایجاد یک زمین لغزش در یک زمین عوامل مختلفی باید وجود داشته باشند تا در اندرکنش با یکدیگر زمین لغزش را ایجاد نمایند. شیب طبیعی زمین، جنس زمین، وجود آب، گسلش و زمین لرزه، فعالیت های انسانی، و … در ایجاد زمین لغزش ها موثر اند. لغزش ها یکی از انواع حرکات دامنه ای هستند که بسته به نوع حرکت و شکل آن به انواع مختلفی تقسیم می شوند. لغزش های چرخشی و یا لغزش های انتقالی دو نوع اصلی از لغزش ها هستند که با توجه به جنس زمین و نوع حرکت آن دسته بندی شده اند. برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد زمین لغزش ها می توانید در بخش آموزش “زمین لغزش و انواع آن” را مطالعه نمایید.

در تصویر، زمین لغزشی که در لایه های شیلی سازند شمشک در مسیر جاده ی پل زنگوله به بلده در البرز مرکزی رخ داده است، دیده می شود. این زمین لغزش از نوع چرخشی است و توده های خاکی دامنه ی میزبان در اثر این رخداد به پایین ریخته و در پای دامنه انباشته شده است. یک پرتگاه چند متری در راس زمین لغزش و پرتگاه های جانبی در طرفین آن دیده می شود. زون های خالیگاه و انباشت در این زمین لغزش به خوبی مشاهده می شوند (دید به سوی جنوب باختر).

فرسودگی پرتگاه ها، پر شدن درز و ترک ها، رویش گیاهان و کم شدن شیب توپوگرافی و مستهلک شدن زاویه ها نشان از گذر زمان زیاد و پایداری نسبی این زمین لغزش دارد. شیب زیاد توپوگرافی، دامنه ی شمالی برفگیر، جنس ریزدانه و نرم فرسای شیل ها و احتمالاً زمینلرزه به کمک یکدیگر در ایجاد این زمین لغزش موثر بوده اند.

کلمات کلیدی: بلده , پل زنگوله , جاده چالوس , زمین گردشگری , زمین گشت , زمین لرزه , زمین لغزش , زمین لغزش انتقالی , زمین لغزش چرخشی , ژئوتوریسم , سازند شمشک , شیل

چین خوردگی لایه ها در جاده چالوس

جاده چالوس که قطر کوهستان البرز را می پیماید عمری کمتر از ۱۰۰ سال دارد. در واقع تا اواخر دوره قاجار مسیری مالرو و خاکی برای دسترسی به روستاهای محلی وجود داشت که بسیار باریک و صعب العبور بود. این جاده که در سال ۱۳۱۲ به همت و تلاش کارگران ایرانی و طراحی و مدیریت مهندسان آلمانی ساخته شد در حقیقت موزه ای از پدیده های زیبای زمین شناسی اعم از گسلش و چین خوردگی، لغزش ها و رانش ها، انواع سنگ ها و دامنه ها ست. البرز که در حال حاضر تنهایت دوران پختگی خود را طی می کند در زمان تریاس و با برخورد دو ورقه ایران و توران، حیات فلات قاره در آن پایان می یابد و پدیده های فراخاست (uplifting)، دگرگونی، جایگیری توده های گرانیتوئیدی در آن آغاز و حوضه های رسوبی پیش خشکی (foreland) تریاس پسین- ژوراسیک میانی در آن به تشکیل رسوباتی دیگر می انجامد. از سنوزوئیک به بعد، شرایط دیرینه جغرافیا تغییر عمده کرده و در حالی که در دامنه شمالی، گسلش راندگی و فراخاست روی داده، در دامنه جنوبی البرز، دریای پسرونده، کم‌ژرفا و در حال فرونشستی وجود داشته است که در آن چند هزار متر انباشته‌های آذر آواری – تخریبی همزمان با کوهزایی (سازند کرج) برجای نهاده شده است.

در پالئوزوئیک تا تریاس همزمان با کوهزایی کانانگایی البرز تحت تاثیر فعالیت های خشکی زایی بوده اما کوهزایی های سیمرین پیشین و لارامید باعث چین خوردگی ها و گسلش های فراوان و راندگی های قدرتمند شده اند. کوهزایی بعدی در آغاز الیگوسن باعث ماگماتیسم درونی، از آب خارج شدن البرز و گسترش حوضه های میان کوهی شده است. آخرین فاز کوهزایی آلپی (پاسادنین) در اواخر پلیوسن و اوایل پلئیستوسن صورت گرفته که حاصل آن گسلش، راندگی، مرتفع شدن البرز و شکل گیری سیمای کنونی آن است. اما کوهزایی ای که باعث چین خوردگی لایه های سنگی البرز جنوبی شده است کوهزایی آتیکن است که در زمانه میوسن پسین – پلیوسن اتفاق افتاده است. در ۵ میلیون سال پیش و همزمان با دومین مرحله باز شدن دریای سرخ و خلیج عدن و آغاز فشارس به صفحه ایران از طرف صفحه عربی، تمام صفحه ایران تحت تاثیر حرکات کوهزایی مهمی قرار گرفته است و در البرز تغییر رژیم برخی از گسله های بزرگ از کششی به فشاری و چین خوردگی های متنوع را باعث گردیده است.

در تصویر، چین خوردگی لایه های شیل و توف سازند کرج در مجاورت جاده چالوس دیده می شود. از این دست چین خوردگی ها شامل چین های فشرده و خوابیده و بریده شد، ناودیس های معلق، لایه های با چین خوردگی های مکرر و … در اندازه های چند متری تا چندصد متری به فراوانی دیده می شوند. در واقع البرز آزمایشگاهی صحرایی برای علاقه مندان به تکتونیک است تا به اکتشاف و مشاهده ساختارهای زمین ساختی در البرز بپردازند و از دیدن آنها لذت ببرند.

کلمات کلیدی: البرز , البرز مرکزی , جاده چالوس , چین خوردگی , زمین شناسی , زمین گردشگری , زمین گشت , ژئوتوریسم , سازند کرج , کوهزایی البرز

سازندهای باروت و زاگون در البرز مرکزی

در امتداد جاده چالوس و در فاصله ۲ کیلومتری شمال سه راه شهرستانک، سازندهای پالئوزوئیک البرز با گسله راندگی معروف “مشاء – فشم” بر روی سری های سبز ائوسن “سازند کرج” رانده شده اند. قدیمی ترین سازند پالئوزوئیک در این بخش از البرز مرکزی سازند سلطانیه است. سازند سلطانیه با رخساره دولومیتی ستبرلایه – رنگ تیره و چهره ساز کاملاً قابل شناسایی است.

سازند سلطانیه به تدریج به مجموعه‌یی از شیل های رسی – سیلتی و ماسه‌ای ریزدانه، دارای میکا با رنگ ارغوانی، تبدیل می‌گردد که در فرهنگ چینه‌شناسی ایران با نام “سازند باروت” شناخته می‌شود. شیلهای سازند باروت همچنین با میان‌لایه‌هایی از سنگ آهک و دولومیت‌، حاوی چرت واستروماتولیت، نیز همراهی می‌گردد.

سازند باروت با سن کامبرین همانگونه که با سازند سلطانیه (در پایین) همبری تدریجی دارد، به سوی بالای ردیف رسوبی نیز با سازند جوانتر یعنی “سازند زاگون” نیز مرز عادی و تدریجی دارد. پیش از این سازند باروت را به عنوان سازند «اینفراکامبرین» درنظر می‌گرفتند ولی یافته‌های فسیل‌شناسی جدید، جایگاه چینه شناختی آن را کامبرین پیشین تائید کرده‌اند.

سازند باروت به تدریج به مجموعه یی همگن از شیل های آهک دار، ماسه سنگ ریزدانه آرکوزی، سیلتستون میکادار زودفرسا با رنگ متمایل به سرخ ارغوانی تبدیل می‌گردد. این سازند نیز در فرهنگ چینه شناسی ایران به نامه “سازند زاگون” شناخته می‌شود.

یکی از ویژگی های سازند زاگون تغییرات رخساره‌یی جانبی و تبدیل آن به سازند باروت است و به همین علت، ستبرای این سازند در هر نقطه که گزارش شده، متفاوت است. برپایه نظر لاسمی (۱۳۶۹) بخش زیرین این سازند به دلیل داشتن گلسنگ و سیلتستون سرخ رنگ و سایر نشانه ها مربوط به یک محیط قاره یی خشک و به گمان قوی در یک محیط پلایایی تشکیل شده است. ولی سنگ های بالایی این سازند معرف محیط رودخانه ماندری (پیچان رود) می‌باشد. برپایه مطالعات فسیل شناسی سن سازند زاگون معادل کامبرین پیشین در نظر گرفته شده است.

به سوی بالای ردیف رسوبی ماسه سنگهای کوارتزی و کواتز آرنایت با لایه بندی نازک تا ستبر و رنگ خاکستری تا سرخ و ارغوانی (سازند لالون) ظاهر می‌گردند (نام روستای سرخدر از رنگ سرخ- ارغوانی این سازند گرفته شده است). این سازند بدلیل سختی و استحکام از جمله سازندهای چهره ساز به شمار می‌آید. در بالاترین بخش این سازند نیز کوارتزیت سفید رنگی است که با نام “تاپ کوارتزیت” شناخته می‌شود که مرز این سازند با آخرین سازند کامبرین البرز به نام “سازند میلا” است.

تصویر گرفته شده مربوط به دامنه جنوبی ارتفاعات باختری مشرف به دره و آبراهه روستای سرخدر در جاده ی چالوس است. در این محدوده سازندهای باروت و زاگون برونزد یافته اند و در خط الراس نیز ماسه سنگ های سازند لالون دیده می شوند. همان طور که در تصویر دیده می شود نفوذی هایی به صورت دایک های دیابازی لایه های این سازندها را قطع کرده و سنگ های آنها را در اطراف خود دگرسان نموده اند. عکس دیدی رو به شمال دارد و در اسفندماه ۹۵ گرفته شده است. در این فصل از سال به دلیل بارش برف دامنه های البرز مرکزی پوشیده از برف است اما در بخش های جنوبی تر، تابش آفتاب به سرعت برف دامنه های رو به جنوب را آب می کند.

کلیدواژه: البرز , البرز مرکزی , ایران , پالئوزوئیک , تاپ کوارتزیت , جاده چالوس , دایک دیابازی , زمین شناسی , زمین گردشگری , ژئوتوریسم , سازند باروت , سازند زاگون , سازند سلطانیه , سازند لالون , سازند میلا , سرخدر , کامبرین

جاده چالوس و سازند کرج در یک روز برفی

بارش برف در ارتفاعات زیبایی خاصی به کوهستان می دهد. اما برای زمین شناسان که نیاز به دسترسی به برونزدهای سنگی دارند، پوشیده شدن آنها توسط برف به معنی تعطیلی کار و فعالیت روزانه است. در چنین موقعیتی تنها می توان با طبیعت و زیبایی های خلقت پروردگار همراه شده و با لذت بردن از هنر عکاسی، تصاویری زیبا و ناب از طبیعت زمستانی کوهستان بدست آورد.

در عکس یک روز زمستانی در جاده ی چالوس و کناره ی دریاچه ی سد امیرکبیر به تصویر کشیده شده است. جایی که لایه های شیلی و توفی سازند کرج در اثر چین خوردگی ها و نیروهای قدرتمند تکتونیکی شیب هایی نزدیک به قائم یافته و سر به آسمان می سایند. در تصویر واحد شیلی آسارا شامل شیل با میانلایه های ماسه سنگ توفی و سیلتستون (فورش سنگ) دیده می شود که لایه های آن شیبی حدود ۶۰ درجه به سمت جنوب باختر دارند. نگاه تصویر به سوی جنوب خاور است.

کلمات کلیدی: البرز , البرز مرکزی , برف , توف , جاده چالوس , زمین شناسی , زمین گردشگری , زمین گشت , ژئوتوریسم , سازند کرج , سد امیرکبیر , شیب , شیل , کوهستان , لایه بندی

گردنه لاوشم

از جاده ی چالوس در محل پل زنگوله جاده ای جدا می شود که راه دسترسی که روستاهای مشهور بلده، یوش و جاده هراز و جاده ی دسترسی به رویان مازندران است. این جاده با پیچ و خم های فراوان ارتفاعات زیبای البرز مرکزی را طی می کند و از گردنه ها و دره ها و دشت های میان کوهستانی عبور می کند. کسانی که تاکنون این جاده را نپیموده اند، تماشای زیبایی های طبیعی بسیاری را از دست داده اند.

تصویر فوق در این جاده و در محل گردنه لاوشم گرفته شده است. جایی که جاده پس از پیچ و خم های فراوان از محل جاده ی چالوس در ارتفاع ۲۳۰۹ متری و پشت سر گذاشتن روستای کمربن در محل این گردنه به ارتفاع ۳۱۵۴ متری می رسد. قله ی مشرف به این گردنه ۳۳۴۵ متر ارتفاع دارد. از محل این گردنه جاده به درون دره ی گسله خاست نسن سرازیر می شود و پس از عبور از چند روستا به روستای بلده می رسد. از این روستا جاده ای به سمت شمال جدا می شود که تا رویان در ساحل دریای مازندران زیبایی های بسیاری را در زاویه ی دید شما قرار می دهد. جاده ی اصلی هم از بلده تا جاده ی هراز ادامه می یابد.

آنچه که در تصویر دیده می شود علاوه بر پیچ و خم (سرپانتین) های جاده، ارتفاعات جنوبی جاده است که شامل تناوبی از ماسه سنگ، شیل، سیلت سنگ و میانلایه هایی از کنگلومرا و سنگ آهک و لایه های ذغالدار است. این توالی در البرز مرکزی سازند شمشک” نامیده می شود. سن سازند شمشک در البرز، تریاس بالایی تا ژوراسیک دانسته شده است که با یک ناپیوستگی بر روی سازند الیکا قرار می گیرد و مرز بالایی آن با سازند دلیچای نیز ناپیوسته است.

سازند شمشک ستبرای زیادی در البرز مرکزی دارد و به دلیل لایه های ذغالدار محل بسیاری از معدن کاری ها از قدیم الایام تاکنون بوده است.

 

کلمات کلیدی: گردنه لاوشم , پل زنگوله , پیچ و خم جاده , جاده چالوس , شازند شمشک , ماسه سنگ , شیل , البرز , یوش و بلده , زمین شناسی , زمین گردشگری , ژئوتوریسم