نوشته‌ها

سازند گچساران

سازند گچساران مجموعه ای از رسوبات تبخیری شامل سنگ نمک، انیدریت، مارن های رنگارنگ، سنگ آهک و مقداری شیل بیتومین دار است که بدون نظم چینه ای بر روی هم قرار گرفته اند. در واقع همزمان با کوهزایی آلپ و پسروی دریا به سمت جنوب باختر دریایی کم عمق و ساحلی گرم میزبان بخش های عمده ای از زاگرس کنونی بوده است. در نتیجه از میوسن پیشین تا پلیوسن چرخه ای از رسوبات تبخیری گچساران تا کنگلومرای بختیاری که نشانه ی پسروی دریا از مناطق گسترده ای از زاگرس است در این منطقه نهشته شده که در لرستان و سکوی فارس ستبرای آنها به ۳۰۰۰ متر و در فروافتادگی دزفول و بندرعباس به ۶۰۰۰ متر می رسد.

 

 

سازند گچساران که در محدوده ی وسیعی از زاگرس گسترده شده، به عنوان سنگ پوش میدان نفتی آسماری از لرستان تا حوضه خلیج فارس گسترده شده است. مرز پایینی این سازند با سازند آسماری در حوالی جزیره قشم به سن الیگوسن و یا ائوسن اما در نواحی شمالی میوسن پیشین است. در ناحیه فارس این سازند به سه بخش چهل، چمپه و مول تقسیم می شود اما در نواحی مجاور راندگی زاگرس به سازند رازک تبدیل می شود.

این سازند در سطح زمین برش الگوی کاملی ندارد اما در برش های تلفیقی حاصل از چاه های میدان نفتی گچساران دارای ۷ عضو و ۱۶۰۰ متر ستبراست. ضخامت و سنگ شناسی بخش های هفتگانه برش الگو و عضوهای سه گانه فارس در همه جا ثابت نیست و به همین رو در بیشتر نواحی زاگرس سازند گچساران قابل بخش بندی نیست و با نام کلی گچساران از آن یاد می شود.

 

 

سنگواره های جانوری موجود در سازند گچساران متعلق به محیط های کولابی و لب شور است. استراکود و بریوزوآ و همراه تعدادی فسیل های دیگر در تمام سازند گچساران یافت می شوند.

مرز بالایی سازند گچساران با سازند آغاجاری ناگهانی و مشخص است.

منبع: کتاب زمین شناسی ایران، دکتر علی آقانباتی

 

کلمات کلیدی: زمین شناسی , زمین گردشگری , ژئوتوریسم , زمین گشت , سازند , سازند گچساران , زاگرس , میوسن , گروه فارس , گچ , نمک , انیدریت , تبخیری , مارن , سنگ آهک , سنگ پوش

سازند ساچون در رستاق فارس

سازند ساچون در واقع واحدی از نهشته های تبخیری است که در بین سنگ آهک های سازند تاربور (در زیر) و کربنات های جهرم (در بالا) قرار گرفته است و نشان دهنده محیط کنار قاره ای در نواحی شمال خاوری فارس در مرز زمان های مزوزوئیک – سنوزوئیک است.

برش الگوی این سازند در نزدیکی روستای ساچون در ۲۵ کیلومتری جنوب داراب فارس انداز گیری شده و دارای ۱۴۱۵ متر ضخامت از ژیپس و دولومیت و آهک های سیلتی و مارن است که رنگ مایل به سرخ دارند. بخش دولومیتی آن که به شدت متبلور، دارای جلبک  و به رنگ قهوه ای تا زرد دیده می شود به ضخامت ۱۸۳ متر پایین ترین قسمت سازند ساچون را می سازد که به “بخش آهکی قربان” شناخته می شود.

مرز پایینی سازند ساچون به سازند تاربور تدریجی و مرز بالایی آن با سازند جهرم ناگهانی است. سن این سازند بر اساس فسیل های موجود در آن ماستریشتین تا ائوسن پیشین (۷۰ تا ۴۰ میلیون سال قبل) در نظر گرفته می شود. گسترش این سازند بیشتر در منطقه فارس است و به سوی جنوب باختری به آرامی با سازند پابده جانشین می شود.

تصویر بالا در راه ارتباطی سابق گهکم در استان هرمزگان به رستاق در استان فارس و در ارتفاعات جنوب خاوری مشرف به رستاق در ۱۲ کیلومتری این شهر گرفته شده است. در این عکس که دیدی به سوی خاور دارد، دره ای عمیق با ارتفاعات بلند مشرف به آن به تصویر کشیده شده است. دره گسله است و ارتفاعات سمت چپ را دولومیت های سازند ساچون با رخساره دولومیتی نازک لایه، دارای نوارهای کوچک و بزرگ چرتی سیاهرنگ را ساخته است. در حالی که سازند جهرم با رخساره آهکی و آهک دولومیتی، ارتفاعات سمت راست جاده را ایجاد نموده اند. سنگ های سخت و مستحکم و لایه بندی ستبر- توده یی، از این سازند ارتفاعات کوهستانی بلند و برجسته را به وجود آورده است. لایه‌بندی نازک – متوسط را می‌توان در بخش های قاعده‌یی سازند جهرم مشاهده کرد. ولی به سوی بالای ردیف رسوبی ستبرای، لایه ها افزایش یافته و به صورت توده‌یی در می‌آیند.

کلمات کلیدی: آهک , استان فارس , استان هرمزگان , ایران , تبخیری , دولومیت , رستاق , زاگرس , زمین شناسی , زمین گردشگری , زمین گشت , ژئوتوریسم , سازند جهرم , سازند ساچون , گهکم