نوشته‌ها

دره راگه رفسنجان

در کویر اطراف شهر معروف رفسنجان دره ای به طول ۲۰ کیلومتر و عمق ۷۰ متر وجود دارد که با عرضی ۱۸۰ متری منظره ای فوق العاده زیبا را به وجود آورده است. این دره که “راگه” نامیده می شود، میزبان رودخانه دائمی “گیودری” در عمق خود می باشد. بر اساس نظر کارشناسان، دره به دلیل فرسایش های آبرفتی شکل گرفته و به دلیل ادامه فرسایش، شکل برخی قسمت های دره در حال تغییر است.

DSC_0797-36

تقابل دشت مسطح و دره عمیق و اشکال و حجم های به وجود آمده بر اثر فرسایش دره را از شکل انحصاری برخوردار کرده است. اصولا چنین ساختاری با این وسعت یک استثنا است. اگرچه یکی دوتا دره تا حدی شبیه به آن (البته نه با این وسعت و عمق) در نقاط دیگر کشور وجود دارد (تنگه رتیل در کویر لوت ، کال جنی در طبس ، غار دره زینگان در ایلام و..) اما برخی از مزایا همچون دسترسی مناسب ، هوای خوب و امنیت و زیر ساختار های مناسب منطقه دره راگه را از رقبای خود متمایز ساخته است .

۷۵۲۷۵۲

از سوی دیگر فرسایش های آبی در منطقه موجب شده است اشکال بسیار زیبایی در دیواره های دره راگه شکل گیرد که بر زیبایی این منطقه افزوده است. زیبایی و منحصر به فرد بودن این دره به حدی است که برخی، این منطقه را با دشت کلوت­های شهداد از نظر پتانسیل های گردشگری هم سنگ می دانند.  این دره با ۱۸۰ متر عرض، ۷۰ متر عمق، ۲۰ کیلومتر طول و ۳۶ هزار هکتار مساحت از شکوه و عظمت خاصی برخوردار است.  این دره حاصل فرسایش آب رودخانه دائمی گیودری بوده و مربوط به دوران چهارم زمین شناسی (کواترنری) است و سن آن حدود ۲۰ هزارسال تخمین زده می شود.

۷۵۲۷۵۷

اما این دره چگونه شکل گرفته است؟

در دوره های یخچالی که در عرض های جغرافیایی بالاتر بارش برف و یخبندان، آب و هوای غالب بوده است؛ در عرض های جغرافیایی پایین تر یعنی جایی که کشورمان در آن محدوده قرار دارد، بارش شدید باران غلبه داشته است. در نتیجه جریان های آب آبراهه ها، سنگ ها را در ارتفاعات فرسوده و به صورت نهشته های آبرفتی به درون مناطق پست تر مانند دشت ها آورده و نهشته است. پس دوره های یخچالی در ایران همراه با تشکیل دشت های آبرفتی عظیم با ستبرای بسیار زیاد آبرفت بوده است.

دشتی که هم اکنون شهر رفسنجان در درون آن تشکیل و گسترده شده است یکی از دشت های آبرفتی است که در زمان دوره های یخچالی تشکیل شده است و رسوبات آبرفتی آن در آن زمانه با فرسایش کوه های جنوبی و شمالی در این دشت جمع شده است. با پایان دوره های یخچالی و فرایش زمین، آبهایی که از ارتفاعات به سمت پایین جریان داشته اند در کانال هایی جمع شده و رودخانه ها را پدید آورده اند که رودخانه گیودری یکی از آنهاست. در نتیجه با مرور زمان و ارتفاع گرفتن کوه های جنوبی در اثر فعالیت های زمین ساختی، رودخانه برای حفظ تعادل خود بستر آبرفتی دشت را حفر کرده و رودخانه ای که روزی بر روی سطح دشت جریان داشته، امروزه در عمق ۷۰ متری آن جریان دارد. در نتیجه اشکال زیبایی که امروزه در دیواره های دره راگه دیده می شود، محصول کارکرد مشترک، فرسایش آبی، بادی، ریزش ها و فرایش زمین است.

۷۵۲۷۶۴

نکته قابل توجه در خصوص این منطقه بکر طبیعی، وجود حیات وحش منحصر به فرد در منطقه است که شامل عقاب، دراج و کبک می شود و این دره با منطقه حفاظت شده بدوئیه که پناهگاه آهو در استان کرمان محسوب می شود تنها چند کیلومتر فاصله دارد و وجود این حیوان نیز در منطقه توسط افراد محلی گزارش شده است.

دره راگه در شمال غربی استان کرمان و درجنوب شرقی شهرستان رفسنجان در مسیر گردشگری دو جاذبه اکوتوریستی استان یعنی روستای تاریخی میمند و کلوت های شهداد قرارگرفته است.

۰۰۱

کلمات کلیدی: زمین شناسی  ,زمین گردشگری  ,ژئوتوریسم  ,توریسم  ,ژئوسایت  ,دره راگه  ,رفسنجان  , استان کرمان  ,ایران  ,آبرفت  ,نهشته , تنگه  ,ژئومورفولوژی  ,زمین گشت

نوشتار زمین شناسی و زمین گردشگری:

سید مجید میرکاظمیان

منابع:

خبرگزاری مهر

راگه دات آی آر

ریگ بزرگ

ریگ بزرگ در محدوده ای در شرق استان کرمان، شمال غربی استان سیستان و بلوچستان و جنوب استان خراسان جنوبی قرار دارد. نقطه تلاقی ۳ استان ذکر شده در ناحیه ای در نزدیکی شمال ریگ یلان قرار دارد. ریگزار شکلی شبیه به مستطیل دارد و گستره ای شمالی – جنوبی دارد. فاصله شمال تا جنوب ریگزار در حدود ۱۵۰ کیلومتر و فاصله شرقی غربی آن در حدود ۷۰ کیلومتر است. خط الراس تپه ها جهتی جنوب غربی- شمال شرقی دارند که در نواحی شمالی تر، این شیب بیشتر به سمت شمال و در نواحی شرقی جهتی غربی شرقی به خود می گیرند. این ریگزار از غرب به چاله مرکزی لوت، از شمال به ده سلم از شرق به نصرت آباد، ارتفاعات اسپی و اوخوران و از جنوب و جنوب غربی به لوت زنگی احمد و کال شور لوت محدود می گردد و تا بلوچ آب ادامه می یابد. ارتفاع کف دشت از سطح آبهای آزاد در نواحی حاشیه غربی ریگ یلان، در حدود ۵۵۰ متر و در نواحی شرقی در حدود ۸۳۰ متر است. شیب نواحی غربی به سمت غرب تا مرکز چاله لوت کاهش می یابد. در نواحی حاشیه شرقی ریگ یلان، این شیب به سمت شرق افزایش می یابد. رطوبت هوای منطقه در زمستان در حدود ۳۰ درصد و در تابستان تا حدود ۱۰ درصد کاهش می یابد. ارتفاع تپه ها از شمال تا مرکز افزایش می یابد و از مرکز به سمت جنوب مجددا با کاهش همراه است. در قسمت جنوبی ریگ یلان، تپه ها با تغییر جهت به سمت جنوب غربی و نهایتاً غرب به کلوتهای غربی لوت پیوند می خورند. این منطقه در تقسیم بندی لوت، در حوزه لوت جنوبی یا لوت زنگی احمد قرار می گیرد.

کلمات کلیدی: lut desert , rig , sand , sand dune , zamingasht , استان کرمان , بزرگ ریگ , تپه ماسه ای , دشت لوت , زمین گشت , ماسه , زمین شناسی , زمین گردشگری , ژئوتوریسم

درپوش آتشفشانی

درپوش آتشفشانی (Volcanic plug) هنگامی که مواد مذاب آتشفشانی باقیمانده در مجرای آتشفشان فعال سرد می شوند، ایجاد می گردد. این ساختار را گردن آتشفشانی یا گردن گدازه ای (volcanic neck or lava neck) نیز می نامند. در زبان فارسی نام های مختلفی به آن داده شده است. دودکش آتشفشانی، تنگه یا گردنه آتشفشانی و درپوش آتشفشانی که به نظر می رسد این نام که در واژه نامه زمین شناسی دکتر فرید مور آمده به تعریف این ساختار نزدیک تر است.

سرد شدن ماگما در مسیر مجرای خروجی آتشفشان باعث مسدود شدن دهانه آتشفشان در پایان فوران خود می گردد. در نتیجه در زمان فعالیت مجدد آتشفشان، در اثر افزایش فشار گازها و مواد مذاب از پایین، این بخش مسدود شده با انفجار به صورت ذرات خاکستر، لاپیلی ها و بمب ها به بالا پرتاب شده و مسیر مجرای آتشفشان مجدداً گشوده می شود.

اما اگر در آخرین فعالیت آتشفشان، مجرای خروجی با مواد مذاب پر شود و پس از آن آتشفشان دیگر فعالیتی نداشته باشد، به مرور زمان و با فرسایش مواد اطراف مجرای مسدود شده، این بخش از آتشفشان به دلیل مقاومت بالایی که دارد، به صورت یک ستون برجسته و برافراشته نسبت به اطراف، خودنمایی می کند.

ZG-VolcanicPlug-01

در تصویر نمایی از یک درپوش آتشفشانی که در سنگ آهک های کرتاسه نفوذ کرده و پس از فرسایش سنگ های اطراف به صورت یک ستون برافراشته باقی مانده است دیده می شود. این درپوش آتشفشانی که به نظر می رسد جنس آن ریوداسیتی باشد در ۱۳ کیلومتری شمال اسفندقه استان کرمان و در جنوب روستای حسین آباد سربرافراشته است. عکس توسط م.ح. نوری گرفته شده است.

کلمات کلیدی: Esfandagheh , Iran Geology , Iran Geotourism , Kerman province , Volcanic plug ,استان کرمان , اسفندقه , ایران مرکزی , درپوش آتشفشانی , ریوداسیت , زمین شناسی , زمین گردشگری , زمین گشت , ژئوتوریسم , گدازه , گردن آتشفشانی , گردن گدازه ای , ماگما

مختصات محل:

 ۲۸°۴۶’۸٫۳۸”N ,  ۵۷° ۹’۵۲٫۰۱”E

نرکوه؛ شهربابک

نرکوه با ۳۰۱۲ متر ارتفاع از سطح دریا در ۵ کیلومتری جنوب جوزم از توابع شهربابک در استان کرمان قرار دارد. این کوه منفرد که جاده ی ترانزیتی شمال – جنوب از کنار آن عبور می کند از دوردست به زیبایی خودنمایی می کند.  دور تا دور کوه با واریزه های دامنه ای پوشیده شده است که حاصل فرسایش کوه در طول زمان است. در دامنه ی خاوری جریان واریزه ای از بالا تا پایین دامنه شکل گرفته است. علت بلندی قابل توجه این کوه نسبت به اطراف، جنس توده ی داسیتی – آندزیتی آن است. در راستای شمال شمال باختر نیز برونزدهای دیگری از توده های داسیتی – آندزیتی در یک راستا دیده می شوند که ارتفاع و استحکام “نرکوه” را ندارند. در بخش خاوری پهنه ای از توف های تراکی بازالتی و تراکی آندزیتی و جریان های گدازه ائوسن و در بخش باختری آگلومراهای آندزیتی نئوژن این کوه را احاطه کرده اند. دایک ها و نفوذی های متعددی هم در سنگ های اطراف نفوذ کرده اند که نشان از رژیم کششی منطقه در زمان تشکیل آنها بوده است. این کوه در بلوک یزد در پهنه ساختاری رسوبی ایران مرکزی قرار می گیرد.

کلیدواژه: آندزیت , استان کرمان , ایران , جوزم , داسیت , زمین شناسی , زمین گردشگری , ژئوتوریسم , شهر بابک , قله , کوه , نرکوه , زمین گشت