سه هزار رود تنکابن

دره هایی که آب های حاصل از بارش باران و ذوب برف را از دامنه های شمالی البرز به سمت دریای خزر می برند، به خاطر بارندگی و رطوبت بالا از سرسبزی و طراوت خاصی برخوردار اند و تقریباً در تمامی مناطق استان های حاشیه خزر از گیلان تا گلستان به عنوان مناطق توریستی و ییلاقی مورد استفاده قرار می گیرند. یکی از این دره ها دره سه هزار تنکابن است که رودی با همین نام در آن جریان دارد.

دره سه هزار منطقه‌ای بکر، زیبا با چشم اندازهای بدیع، چمنزار، جلگه، رودخانه پرآب سه هزار یک مجموعه زیستی و طبیعی کم نظیر در ایران می‌باشد که در آن اثری از زندگی انسانها در گذشته‌های دور بر جای مانده است. مسیر این دره یک راه ارتباطی تاریخی در البرز بوده که الموت قزوین را به ساحل دریای خزر متصل می کرده است. وجود کاروانسرایی تاریخی در ارتفاعات سه هزار موید این حقیقت تاریخی است. آب و هوای مطبوع به همراه آبشارها و چشمه‌های آب گوارا و آرامش رویایی این منطقه برای گروه‌های توریستی مشتاق آرامش و طبیعت کاملاً ایده آل است.

سه هزار رود تنکابن از به هم پیوستن آبراهه هایی که آب حاصل از ذوب برف را از ارتفاعات علم کوه و تخت سلیمان به پایین می آورند تشکیل شده است و بستری به نسبت بزرگ دارد. پیچ و خم های این رود در ارتفاعات از پیچ و خم های کوهستان پیروی می کند و با رسیدن به دشت، مخروط افکنه ای بزرگ و پهن را تا رسیدن به نوار ساحلی تشکیل می دهد. به خاطر گرادیان شیب بالا و بارش های ناگهانی و قدرتمند و جنس زمین این منطقه، سیل های ویرانگری این دره را در می نوردد و با خود تخته سنگ های غول پیکری را به پایین دره می آورد و در بخش های بالایی مخروط افکنه بر سطح زمین برجا می گذارد. هر چند که برخی از بلوک های سنگی چنان بزرگ اند که انگاره دره یخچالی و رسوبات مورن را در ذهن تقویت می کنند.

رود سه هزار سه سرچشمه اصلی و بزرگ به نام های ” شلف رود ” ، ” گرما رود ” و ” مران رود ” دارد که شلف رود از برف چال های چکاد هفت خوان و تخت سلیمان، گرمارود از برف چال های چکاد خرسان و گردونه کوه و مران رود از کوه نرگس سرازیر می شوند. سه هزار رود در منطقه “چالدره” به رود دوهزار پیوسته و رود ” چشمه کیله ” را تشکیل می دهند. این رود از مرکز شهر تنکابن گذر کرده و به دریای خزر می ریزد. دبی آب این رود ۳۸۰ تا ۴۰۰ میلیون متر مکعب در سال و گاهاً تا ۴۵۰ میلیون متر مکعب هم اندازه گیری شده است. این رود از شهرستان چالوس تا کلاچای پرآب ترین رود  منطقه است.

همانطور که اشاره شد، پیچ و خم های سه هزار رود از پیچ و خم های دره در ارتفاعات پیروی می کند. در واقع آبراهه ها در بدو تشکیل خود، مسیرهایی را می یابند که سست تر و قابل عبورتر باشند. در نتیجه از بخش هایی راه خود را باز می کنند که از سنگ های ضعیف یا مناطق گسلی تشکیل شده اند. به چنین رودهایی “پیچان رود محاط شده” گفته می شود (Intrunched meander). در این منطقه دره عمیق و به شکل عدد ۷ است و این نشانه ی فعال بودن منطقه از نظر زمین ساختی است. کوهستان دائم در حال ارتفاع گرفتن و در نتیجه رودخانه دائم در حال حفر بستر خود برای رسیدن به تعادل است. در این حالت رودخانه، بسترهای قدیمی و مسطح و به نسبت پهن خود را در ارتفاعات بالاتر بر جای می گذارد که به آنها “پادگانه” گفته می شود و امروزه مناطقی مناسب برای گسترش روستاها در کوهستان هستند. در دره سه هزار دو تا سه پله پادگانه بالاتر از سطح سیلابی، در دو طرف دره و جای جای مسیر رود به چشم می خورند که می توانند به سن سنجی تاریخ رود کمک کنند. برخی از این پادگانه ها که بیش از ۵۰ متر رسوبات رودخانه ای را در خود جای داده اند از تخته سنگ، قلوه سنگ های گردشده و شن و ماسه تشکیل شده اند. این رسوبات گاهاً حالتی از لایه بندی و نواری شدن را نشان می دهند که نشانه تغییر رژیم رودخانه در زمان های مختلف است و به راحتی می توان رژیم سیلابی را از ژریم آرام مشخص نمود.

در تصویر بخشی از مسیر سه هزار رود  دیده می شود که علاوه بر بستر کنونی و بستر سیلابی رود، دو پلکان پادگانه ای در دو طرف دره نیز تشکیل شده است. اینکه پادگانه ها به صورت قرینه و روبروی یکدیگر تشکیل نشده اند به خاطر پیچ و خم رودخانه است. در این حالت رود، بخشی از دامنه دره را حفر و در بخش مقابل رسوبگذاری می کند. رشد گیاهان و درختان بر روی پادگانه ها نشان می دهد که این بخش ها زمان های طولانی است که توسط آب اشغال نشده اند و در نتیجه بستری مناسب و ایمن برای گسترش روستاها به شمار می روند.

این تصویر با نگاه به بالادست رود (به سوی جنوب) و در مسیر خاکی روستای سرن گرفته شده است.

برای مشاهده تصویر بر روی نقشه اینجا کلیک کنید

کلمات کلیدی: زمین شناسی ، زمین گردشگری ، ژئوتوریسم ، اکوتوریسم ، دره ، سه هزار رود ، تنکابن ، مازندران ، البرز ، پادگانه ، مخروط افکنه ، پهنه سیلابی ، دریای خزر ، دره سه هزار ، دره دو هزار ، علم کوه ، زمین گشت

 

0 پاسخ

ثبت دیدگاه

مایل به ملحق شدن به بحث هستید ؟
به ما بپیوندید !

دیدگاهتان را بنویسید