سازند رازک

در اواخر بوردیگالین (۱۶ میلیون سال پیش) با افت سطح آب دریا در جنوب سرزمین ایران، شرایط تبخیری حاکم شد. در نتیجه رسوبگذاری سنگ آهک های سازند آسماری متوقف و نهشته های تبخیری شامل گچسنگ و مارن و نمک در پهنه جنوب شروع به رسوبگذاری نمود که امروزه با عنوان “سازند گچساران” شناخته می شود. درست در همین زمان از جنوب باختری زاگرس (زاگرس چین خورده) به سمت شمال خاوری این ارتفاعات (زاگرس بلند) نهشته های آواری سرخ رنگی به صورت تدریجی جایگزین نهشته های تبخیری سازند گچساران می شوند. این نهشته ها امروزه “سازند رازک” نامیده می شوند.

 

توالی مارن سبز رنگ و ماسه سنگ قرمز رنگ به همراه میانلایه هایی از سنگ آهک نازک لایه سازند رازک در دره قره آغاج در باختر شهر کوار استان فارس

 

نمای ماهواره یی از برونزد سازند رازک در ناودیس باختر شهر کوار و بر روی سازند آسماری

 

در گذشته سازند رازک در درون سازند گچساران دسته بندی می شد و گاه نیز عنوان “رخساره ماسه سنگی گچساران” به آن داده می شد. اما در حال حاضر این نهشته های آواری یک واحد سنگی رسمی است که برش الگوی آن در پهلوی شمالی کوه جهرم، به ضخامت ۷۴۴ متر، متشکل از مارن های سرخ رنگ، سبز تا خاکستری سیلتی با هوازدگی کم، همراه با مقداری آهک سیلتی اندازه گیری و معرفی شده است.

سازند رازک به طور هم شیب بر روی سازند آهکی آسماری و در زیر عضو آهک گوری از سازند میشان قرار دارد. ولی مرز بالا و پایین آن در همه جا یکسان نیست. برای نمونه در لرستان، سازند رازک در زیر سازند آغاجاری و در شمال بندرعباس بر روی مجموعه ی نمکی هرمز و زیر آهک گوری قرار دارد. ضخامت سازند رازک نیز متغیر است و از کمتر از ۵۰ متر تا بیش از ۱۳۰۰ متر گزارش شده است.

از سازند رازک فسیل های فراوانی گزارش شده که تغییرات سنی قابل توجهی را نشان می دهند. این سازند در لرستان به سن بوردیگالین تا میوسن بالایی، در ناحیه فارس مرکزی از بوردیگالین تا میوسن میانی، در بندرعباس  از الیگوسن تا میوسن پیشین و در نواحی سی سخت از آکی تانین تا میوسن پیشین برای سن این سازند گزارش شده است.

با توجه به تغییرات زیاد ویژگی های زیست چینه ای و زمان چینه یی، این باور وجود دارد که سازند رازک رسوبات آواری حوضه تبخیری سازند گچساران و به احتمال سکوهای کربناتی سازند آسماری است.

به سوی جنوب و جنوب باختر، سازند رازک به طور زبانه یی با سازند گچساران جایگزین می شود. این جایگزینی کم و بیش با جایگزینی سازند تاربور با گورپی و سازند های ساچون و جهرم با سازند پابده هم محل است.

به مرور زمان و با پیشروی دریای کم ژرفا، نهشته های مارنی و آهکی سازند میشان بر روی سازند رازک شروع به تشکیل می کنند.

منبع: زمین شناسی ایران، دکتر علی آقانباتی

سازند مهم‌ترین واحد تقسیمات سنگ‌شناسی و واحد سنگی اصلی چینه‌شناسی است. اطلاعات کامل در مورد این واژه را اینجا بخوانید.

کلمات کلیدی: سازند رازک , سازند رزک , فارس داخلی , زاگرس , سازند آواری , سازند گچساران , میوسن , مارن , ماسه سنگ , سیلتستون

0 پاسخ

ثبت دیدگاه

مایل به ملحق شدن به بحث هستید ؟
به ما بپیوندید !

دیدگاهتان را بنویسید