مهران، رودخانه گاوی

دشت مهران در باختر استان ایلام  و در ناودیسی کاسه مانند مابین چین خوردگی های اناران در شمال و چنگوله در جنوب گسترده شده است. این دشت آبرفتی در اثر تخلیه رسوبات دو رودخانه ی کنجانچم و گاوی ایجاد شده و این دو رودخانه با عبور از میان ارتفاعات و با ورود به دشت، مخروط افکنه های خود را در دشت گسترانده اند و رسوبات آبرفتی را با ستبرای بیش از ۱۰۰ متر در دشت به جای گذاشته اند.

رودخانه گاوی که با عبور از ارتفاعات شمالی از سمت شمال خاور وارد دشت مهران می شود و تقریباً تا مناطق میانی دشت در راستای شمال شرق- جنوب غرب حرکت کرده، سپس به سمت غرب تغییر جهت داده و پس از الحاق به رودخانه کنجانچم به کشور عراق وارد می شود. بستر رودخانه گاوی پس از ورود به دشت عریض بوده و رسوبات بستر رود بافتی درشت دارند، به همین دلیل آب رودخانه گاوی عمدتاً پس از ورود به دشت مهران در بستر نفوذ کرده و باعث تغذیه آبخوان آبرفتی می­ شود. در نتیجه این رودخانه در دشت مهران فقط در فصل تر و مواقع سیلابی دارای آبدهی می­باشد.

در حال حاضر با احداث سد مخزنی بر روی این رودخانه سعی شده است تا از آب این رودخانه برای مصارف کشاورزی و شرب استفاده شده و از خروج آب این رود از کشور جلوگیری شود.

 عکس بالا از روی ارتفاعات جنوبی طاقدیس اناران و بر روی سازند ایلام گرفته شده است. در تصویر رودخانه ی گاوی در کف دره ای دیده می شود که هر دو دامنه ی آن متشکل از ستبرای زیادی از رسوبات آبرفتی همین رودخانه است که در طول تاریخ خود، با حمل از ارتفاعات در دشت نهشته است. با ادامه ی رژیم فشارشی منطقه و فرایش زمین، رودخانه بستر آبرفتی خود را حفر کرده و امروزه در کف دره ای عمیق جریان دارد. اختلاف ارتفاع بستر رودخانه و پادگانه آبرفتی آن بیش از ۶۰ متر است.

در بخشی از تصویر که پادگانه های آبرفتی با ستبرای زیاد آبرفت دیده می شود، در واقع سازند شیلی و مارنی گورپی است که به دلیل نرم فرسا بودن فضایی را برای انباشت رسوبات آبرفتی مهیا نموده است و در پس زمینه سازندهای پابده و آسماری دیده می شوند. به نظر می رسد با توجه به حجم بالا و ستبرای زیاد آبرفت ها، رودخانه قبل از اینکه راه خود را از میان لایه های آهکی و مستحکم آسماری به سوی دشت مهران باز کند، روسبات خود را برای مدت طولانی در این فضای خالی ناشی از فرسایش سازند گورپی می انباشته است. دید عکس به سوی جنوب باختر است.

کلمات کلیدی: آبرفت , اناران , ایران , پادگانه آبرفتی , تاقدیس , چنگوله , دشت آبرفتی , رودخانه , زاگرس , زمین شناسی , زمین گردشگری , ژئوتوریسم , سازند آسماری , سازند ایلام , سازند پابده , سازند گورپی , طاقدیس , فن آبرفتی , کنجانچم , گاوی , مخروط افکنه , مهران

0 پاسخ

ثبت دیدگاه

مایل به ملحق شدن به بحث هستید ؟
به ما بپیوندید !

دیدگاهتان را بنویسید