نهشته های لاهار در رودهن

لاهار یا گِل‌رود (انگلیسی: Lahar) نوعی جریان گِلی یا جریان واریزه‌ای است که از ترکیب دوغاب سنگ‌های آذرآواری، واریزه‌های سنگی و آب پدید می‌آید. معمولاً مواد تشکیل‌دهنده لاهار از دهانه آتشفشان و در امتداد دره رودخانه به پایین جاری می‌شود. لاهار بسیار مخرب بوده و می‌تواند با سرعت ده‌ها متر بر ثانیه و با عمق ۱۴۰ متری جریان یابد و در مسیر خود همه سازه‌ها را نابود کند. واژه لاهار از زبان جاوه‌ای (اندونزی) گرفته شده و برای تشریح جریان‌های گِلی یا واریزه‌ای به‌کار می‌رود.

لاهار ممکن است بر اثر چند علت پدید آید:

  • ذوب شدن برف و یخچال طبیعی بر اثر جریان گدازه یا جریان آذرآواری در هنگام فوران آتشفشان
  • خروج جریان گدازه و آمیخته‌شدن آن با خاک و گل بر روی دامنه‌ها و تشکیل لاهار بسیار چسبناک و دارای توان تخریبی بالا
  • سیل ناشی از ذوب یخچال، شکسته‌ شدن دریاچه دهانه آتشفشان یا بارندگی سنگین و تشکیل لاهار
  • ترکیب آب موجود در دریاچه دهانه آتشفشان با مواد آتشفشانی در هنگام فوران
  • بارندگی سنگین بر روی رسوبات ناپیوسته آذرآواری
  • زمین‌لغزش‌های آتشفشانی

آتشفشان دماوند در محدوده ی شرقی استان تهران بزرگترین آتشفشان ایران و آسیاست. این آتشفشان به دلیل خروج گازهای گوگرد و وجود چشمه های آب گرم در اطرافش هنوز جزء آتشفشان های نیمه فعال شناخته می شود. آخرین فعالیت آتشفشانی آن مربوط به ۳۸۵۰۰ سال قبل (بر اساس تعیین سن به روش کربن ۱۴) بوده است. قطر دهانه ی اصلی این آتشفشان ۴۰۰ متر است که یخ و برف دائمی آن را پوشانده است. آثاری از دهانه های فرعی نیز دامنه های آن از جمله دامنه ی جنوبی که محل خروج گازها و دودخان هاست و تپه دودی نامیده می شود، دیده می شود.

دامنه ی کوه بوسیله ی جریان های گدازه ای مکرر که بارها از قله و یا مخروط های فرعی سرازیر شده اند و همچنین مواد آذرآواری شامل پومیس، توف و لاهار پوشیده شده است. گدازه های دماوند گستره ای شامل ۴۰۰ کیلومتر را زیر پوشش دارد. کهن ترین گدازه های کواترنری دماوند از نوع بازالت قلیایی است. به طور کلی سنگ های دماوند از سه نوع بازیک، حدواسط و اسیدی است.انواع بازیک فقط شامل گدازه های بازالتی و تراکی بازالتی است ولی در انواع حدواسط و اسیدی علاوه بر گدازه، سنگ های آذرآواری و اپی کلاستیک نیز وجود دارد. فراوان ترین گدازه های دماوند از نوع تراکیت است.

 یکی از این رسوبات که حاصل عملکرد این آتشفشان با سایر عوامل طبیعی بوده است، لاهار های اطراف شهر رودهن است که در ترانشه های بزرگراه تهران – پردیس خودنمایی می کنند. در تصویر انباشته های این لاهار های ریزدانه (خاکسترهای آتشفشانی) با تخته سنگ ها و قلوه سنگ های درون آنها (گدازه های قدیمی) دیده می شود. لاهار هیچگونه لایه بندی و نظم در رسوبات را از خود نشان نمی دهد. در واقع چون روانه گلی از ارتفاعات به سمت مناطق پست تر جریان یافته و در مسیر خود هر چیزی را با خود حمل می کند در بخش های پست تر انباشته می کند. در نتیجه روانه ی گلی که رسوبات ریزدانه خاکستر مواد اصلی آن هستند، بر اساس قدرت حمل خود سنگ ها را نیز با خود جابجا می کند.

کلمات کلیدی: آتشفشان دماوند , آزادراه تهران پردیس , خاکستر آتشفشانی , رودهن , زمین شناسی , زمین گردشگری , زمین گشت , ژئوتوریسم , لاهار

0 پاسخ

ثبت دیدگاه

مایل به ملحق شدن به بحث هستید ؟
به ما بپیوندید !

پاسخ دهید