لغزش و خزش

حرکات دامنه ای به مجموعه ای از حرکت زمین بر روی دامنه ی شیب های طبیعی کوه ها و تپه ها گفته می شود که می توانند جنس سنگی و یا خاکی داشته باشند. بسته به عوامل دخیل، سرعت و نوع حرکت و جنس مواد حرکت کرده، نوع حرکت دامنه ای و نامی که برای آن در نظر گرفته اند متفاوت خواهد بود. لغزش و خزش دو نوع حرکت دامنه ای هستند که تفاوت هایی با یکدیگر دارند.

زمین لغزش به محدوده ی متنوعی از پدیده ها اطلاق می گردد که  نتیجه ی آنها جابجایی به طرف پایین و به طرف خارج مواد سازنده شیب هاست که شامل سنگ، خاک و خاکریز های مصنوعی یا ترکیبی از آنها می باشد. مواد می توانند بوسیله ی حالاتی چون سقوط، واژگون شدن، لغزیدن، پهن شدن و یا روان شدن جابجا گردند. لغزش به سرعت و دفعتاً اتفاق می افتد و نتیجه ی غلبه نیروهای رانشی بر نیروهای مقاوم است. معمولاً زمین لرزه یکی از عوامل مهم و تاثیرگذار در وقوع زمین لغزش است. اما عواملی چون جنس زمین، شیب لایه ها و دامنه ها، جهت شیب آنها و تاثیر آب محیطی و زیرزمینی، قدرت زهکشی دامنه و … نیز در وقوع زمین لغزش ها نقش دارند.

خزش حرکت پیوسته و به صورت نامحسوس آهسته و رو به پایین خاک و سنگ بر روی سطح دامنه های شیب دار است. این حرکت دامنه ای معمولاً بسیار کند است و در دامنه های خاکی و بر روی سطوح شیبدار و بر اثر غلبه نیروهای برشی بر نیروهای مقاوم رخ می دهد.

 بصورت معمول سه نوع خزش وجود دارد:

۱)      فصلی:  در این حالت جابجایی در درون  عمق خاکی اتفاق می افتد که رطوبت و دمای آن تحت تاثیر تغییرات فصلی قرار دارد. نوعی از این خزش به نام خاکسره (Solifluction) در اثر یخزدگی خاک در زمستان و باز شدن یخ آن در فصول گرم ایجاد می شود که باعث جابجایی خاک بر روی دامنه می گردد و با خطوط موازی و افقی موجدار بر روی دامنه قابل تشخیص اند.

۲)      پیوسته: جایی که تنش برشی متناوبا بر مقاومت مواد غلبه می کند.

۳)      پیشرونده: جایی که شیب ها به نقطه شکست می رسند به طوریکه انواع دیگر جابجایی توده رخ می دهد.

خزش به کمک آثاری چون تنه ی کج شده ی درختان، فنس ها یا دیوارهای نگهبان خمیده، پرچین ها و تیرهای کج شده، و یا با موج ها و برآمدگی های کوچک خاک شناسایی می شوند.

در تصویر، دامنه ای دیده می شود که در آن یک زمین لغزش قدیمی و خزش های رخداده بر روی سطح دامنه به خوبی قابل تشخیص می باشند. این تصویر در دامنه های البرز مرکزی در محدوده ی الموت استان قزوین گرفته شده است. جایی که حجم فراوانی از خاک حاصل از هوازدگی و دگرسانی بر روی سنگ های سازند کرج انباشته شده و در دامنه هایی که شیب لایه بندی با شیب توپوگرافی همسو است، خزش و خاکسره های فراوانی رخ داده است.

کلمات کلیدی: الموت , حرکات دامنه ای , خاکسره , خزش , زمین شناسی , زمین گردشگری , ژئوتوریسم , لغزش

0 پاسخ

ثبت دیدگاه

مایل به ملحق شدن به بحث هستید ؟
به ما بپیوندید !

پاسخ دهید