چین خوردگی لایه ها در جاده چالوس

جاده چالوس که قطر کوهستان البرز را می پیماید عمری کمتر از ۱۰۰ سال دارد. در واقع تا اواخر دوره قاجار مسیری مالرو و خاکی برای دسترسی به روستاهای محلی وجود داشت که بسیار باریک و صعب العبور بود. این جاده که در سال ۱۳۱۲ به همت و تلاش کارگران ایرانی و طراحی و مدیریت مهندسان آلمانی ساخته شد در حقیقت موزه ای از پدیده های زیبای زمین شناسی اعم از گسلش و چین خوردگی، لغزش ها و رانش ها، انواع سنگ ها و دامنه ها ست. البرز که در حال حاضر تنهایت دوران پختگی خود را طی می کند در زمان تریاس و با برخورد دو ورقه ایران و توران، حیات فلات قاره در آن پایان می یابد و پدیده های فراخاست (uplifting)، دگرگونی، جایگیری توده های گرانیتوئیدی در آن آغاز و حوضه های رسوبی پیش خشکی (foreland) تریاس پسین- ژوراسیک میانی در آن به تشکیل رسوباتی دیگر می انجامد. از سنوزوئیک به بعد، شرایط دیرینه جغرافیا تغییر عمده کرده و در حالی که در دامنه شمالی، گسلش راندگی و فراخاست روی داده، در دامنه جنوبی البرز، دریای پسرونده، کم‌ژرفا و در حال فرونشستی وجود داشته است که در آن چند هزار متر انباشته‌های آذر آواری – تخریبی همزمان با کوهزایی (سازند کرج) برجای نهاده شده است.

در پالئوزوئیک تا تریاس همزمان با کوهزایی کانانگایی البرز تحت تاثیر فعالیت های خشکی زایی بوده اما کوهزایی های سیمرین پیشین و لارامید باعث چین خوردگی ها و گسلش های فراوان و راندگی های قدرتمند شده اند. کوهزایی بعدی در آغاز الیگوسن باعث ماگماتیسم درونی، از آب خارج شدن البرز و گسترش حوضه های میان کوهی شده است. آخرین فاز کوهزایی آلپی (پاسادنین) در اواخر پلیوسن و اوایل پلئیستوسن صورت گرفته که حاصل آن گسلش، راندگی، مرتفع شدن البرز و شکل گیری سیمای کنونی آن است. اما کوهزایی ای که باعث چین خوردگی لایه های سنگی البرز جنوبی شده است کوهزایی آتیکن است که در زمانه میوسن پسین – پلیوسن اتفاق افتاده است. در ۵ میلیون سال پیش و همزمان با دومین مرحله باز شدن دریای سرخ و خلیج عدن و آغاز فشارس به صفحه ایران از طرف صفحه عربی، تمام صفحه ایران تحت تاثیر حرکات کوهزایی مهمی قرار گرفته است و در البرز تغییر رژیم برخی از گسله های بزرگ از کششی به فشاری و چین خوردگی های متنوع را باعث گردیده است.

در تصویر، چین خوردگی لایه های شیل و توف سازند کرج در مجاورت جاده چالوس دیده می شود. از این دست چین خوردگی ها شامل چین های فشرده و خوابیده و بریده شد، ناودیس های معلق، لایه های با چین خوردگی های مکرر و … در اندازه های چند متری تا چندصد متری به فراوانی دیده می شوند. در واقع البرز آزمایشگاهی صحرایی برای علاقه مندان به تکتونیک است تا به اکتشاف و مشاهده ساختارهای زمین ساختی در البرز بپردازند و از دیدن آنها لذت ببرند.

کلمات کلیدی: البرز , البرز مرکزی , جاده چالوس , چین خوردگی , زمین شناسی , زمین گردشگری , زمین گشت , ژئوتوریسم , سازند کرج , کوهزایی البرز

0 پاسخ

ثبت دیدگاه

مایل به ملحق شدن به بحث هستید ؟
به ما بپیوندید !

پاسخ دهید