گود دارنجان

گود دارنجان کاسه ای فرسایشی در یال جنوب باختری طاقدیس کوه سپیدار است. این طاقدیس با روندی شمال باختر – جنوب خاور از جنوب شهر کوار استان فارس می گذرد و محوری با خمیدگی های متعدد دارد. طول این طاقدیس ۸۶ کیلومتر و بیشینه عرض آن ۹ کیلومتر است. قدیمی ترین واحدهای برونزد یافته در هسته ی این طاقدیس سازند سروک به سن کرتاسه و جدیدترین واحد که گسترش فراوانی هم دارد سازند آسماری به سن الیگومیوسن است. سازند آسماری در اثر اندرکنش نیروهای تکتونیکی و فرسایش دچار درزه های فراوان و گسترش آنها توسط فرسایش شده و شیارها، تنگه ها و گودهای فرسایشی فراوانی در یال های شمالی و جنوبی طاقدیس کوه سپیدار ایجاد شده است. در یال جنوبی تنگه ها و گودها از گسترش قابل توجهی برخورداراند بطوری که این یال میزبان بیش از ۱۵ گود فرسایشی است (برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد چگونگی تشکیل گودهای فرسایشی می توانید به مقاله “تنگ ها و گودهای زاگرس چگونه تشکیل شده اند؟ ” مراجعه کنید).

zg-darenjangowd-02

بزرگترین گود فرسایشی این طاقدیس، گود دارنجان است. این گود در یال جنوبی طاقدیس کوه سپیدار و در نزدیکی دو روستای دارنجان و بورزکان و مشرف به دره ای است که رودخانه ی تنگاب در آن جریان دارد. محیط این گود ۱۰۸۰۰ متر و مساحت آن بیش از ۸ کیلومتر مربع است.

با پیشروی فرسایش در طول زمان و از بین رفتن پوشش سنگ آهکی سازند آسماری، مارن ها و سنگ آهک های مارنی نازک لایه سازند پابده نیز در داخل گود برونزد یافته اند. به مرور با افزایش فرسایش سازند نرم فرسای پابده و خالی شدن زیر سنگ های مستحکم تر، بلوک های سنگی سازند آسماری نیز از محل درزه ها جدا شده و به صورت سنگ افت (Rock fall) به درون گود سقوط کرده اند. در حال حاضر پوششی از خاک سطحی و واریزه و آبرفت کف گود و روی برونزدهای سنگی داخل گود را با ضخامت های متفاوت پوشانده است. این پوشش جزئی از رسوبات کواترنری به حساب می آید.

zg-darenjangowd-03

گود دارنجان و سایر شیارها، تنگه ها و گودهای ایجاد شده بر روی طاقدیس کوه سپیدار به دلیل اینکه مقاطع عرضی مناسب و قابل دسترسی هستند امکان مطالعه، بررسی و شناخت علمی طاقدیس را محیا نموده اند.

  • نویسنده: سید مجید میرکاظمیان
  • بازنشر این مطلب تنها با ذکر نام نویسنده و منبع آن بلامانع است.
0 پاسخ

ثبت دیدگاه

مایل به ملحق شدن به بحث هستید ؟
به ما بپیوندید !

پاسخ دهید