سازند کرج و هنر تکتونیک

سازند کرج، یکی از شاخص‌ترین واحدهای سنگچینه ای البرز جنوبی محسوب می‌گردد که سن آن را از پالئوسن تا ائوسن (۶۳ تا ۳۸ میلیون سال قبل) تعیین کرده اند و در طول البرز جنوبی بسیار گسترده است.

رخساره این سازند شامل توالی به نسبت ستبری از توف های سبز رنگ، سنگهای رسوبی و گدازه های آتشفشانی است که گاه آن را سری سبز می گویند.

سازند کرج اگرچه یادآور توف های سبز البرز جنوبی است، ولی در برش الگو و یا در دیگر رخنمونها، ترکیب سنگ شناختی همگنی ندارد. به همین رو در برش الگو با ستبرای ۳۳۰۰ متر به ۵عضو تقسیم شده (آقانباتی ۱۳۸۳) که از پایین به بالا به شرح زیر می‌باشند:

  • بخش شیل پائینی با ۱۰۵۵ متر ستبرا شامل شیل‌های آهکی و فورش های خاکستری تیره است که با میانلایه هایی از توف خاکستری، توف شیشه‌ای به رنگ سبز – خاکستری همراهی می‌گردد. در نزدیکی قاعده این عضو، در حدود ۲۰ متر گدازه پورفیری اوژیت دار وجود دارد.
  • بخش توف میانی در حدود ۱۱۷۷ متر ستبرا دارد. رخساره آن نیز شامل توف‌های ستبر لایه و شیشه ای به رنگ سبز روشن است که در قسمت بالایی، شیل‌های آهکی ظاهر می‌شوند.
  • شیل‌های آسارا شامل ۱۶۷ متر شیل آهکی با کمی توف و شیل توفی است که وجود نشانه‌های گیاهی نیز در آن گزارش شده است.
  • بخش توف بالایی با حدود ۹۱۷ متر ستبرا به طور عمده شامل توف سبز با لایه‌هایی از شیل توفی و ماسه سنگ توف دار و شیل آهکی می‌باشد.

شیل‌های کندوان شامل ۱۵۰ متر شیل آهکی و آهک قیری و گاه به شدت متخلخل و ژیپس‌دار است که در گردنه کندوان (شمال گچسر) برونزد پیدا کرده است. لازم به یادآوریست که عضو پنجم در برش الگو دیده نشده و تعلق آن به سازند کرج چندان روشن نیست.

آخرین فاز کوهزایی آلپی که در اواخر پلیوسن یا اوایل پلئیستوسن صورت گرفته (حدود ۲ میلیون سال قبل) و حاصل آن گسلش، راندگی، مرتفع شدن و شکل‌گیری سیمای امروزی البرز است؛ باعث ایجاد چین خوردگی ها، گسلش ها و انواع ساختمان های تکتونیکی در البرز شده است. این اثر در چینه های نازک لایه و شکل پذیرتر زیبایی های چشم نوازی را ایجاد نموده است. چین خوردگی لایه های شیلی و توفی و گسلش آنها در سازند کرج حاصل اندرکنش نیروهای تکتونیکی و چینه های خوب لایه بندی شده ی سازند کرج است. در این میان عضوهایی که نازک لایه تر و شیلی تر بوده اند شکل پذیری بیشتر از خود نشان داده اند. نمونه ی این چین خوردگی ها و گسلش ها در جاده ی چالوس و سایر جاده هایی که البرز را قطع می کنند به وفور دیده می شود.

تصویر بالا در مسیر در حال احداث جاده ی قزوین به تنکابن و در عضو شیلی آسارا از سازند کرج گرفته شده است. در این عضو توف سبز، توف ماسه ی، توف بلورین، شیل و مارن به همراه گدازه های آتشفشانی با لایه بندی نازک و منظم بر روی یکدیگر نشسته اند و نیروهای تکتونیکی آنها را دچار گسلش کرده است. عملکرد دگرسانی نیز باعث ایجاد خاک فراوان بر روی آنها گردیده است.

0 پاسخ

ثبت دیدگاه

مایل به ملحق شدن به بحث هستید ؟
به ما بپیوندید !

پاسخ دهید