بلندترین دیواره ی طبیعی ایران

علم‌کوه نام کوهی با ارتفاع قله ۴٨۵٠ متر است که در منطقهٔ تخت سلیمان در استان مازندران واقع شده‌است. قلّهٔ علم کوه پس از دماوند دومین قلهٔ مرتفع ایران به شمار می‌رود. بیشتر شهرت این قله به خاطر دیواره‌ایست که در دامنهٔ شمالی آن واقع است و دارای فنّی‌ترین و سخت‌ترین مسیرهای سنگ‌نوردی و دیواره‌نوردی در ایران است. این دیواره در ایران، جایگاهی مانند کی۲ در جهان را داراست.

در جبههٔ شمالی این قله، دیواره‌ای به طول ۶۵۰ متر وجود دارد که یکی از زیباترین و مشکل‌ترین دیواره‌های دنیا به شمار می‌رود. منطقهٔ علم کوه دارای ۴۷ قلّهٔ بالای ۴۰۰۰متر است. جبههٔ شمال-شمال شرقی قلهٔ علم کوه از یک دیوارهٔ تقریباً ۵۵۰ متری گرانیتی تشکیل شده. اگر جایی ارتفاع ۸۰۰ متر برای این دیواره ذکر شده، اشتباه نیست چرا که یخچال علم چال به ارتفاع تقریبی ۴۰۵۰ متر در پای این دیواره با شیب نسبتاً تندی به آن رسیده‌است. در نتیجه ارتفاع تقریبی ۸۰۰ متر که بعضاً در منابع ذکر شده با احتساب این قسمت می‌باشد.

از دیر باز قلهٔ علم کوه و دیوارهٔ آن مورد توجه کوهنوردان بوده‌است. نه تنها کوهنوردان ایرانی، بلکه کوهنوردان آلمانی، فرانسوی، انگلیسی، ایتالیایی و… نیز بر روی مسیرهای متعدد این دیواره صعود انجام داده‌اند. مسیر گردهٔ آلمان‌ها-فرانسوی‌ها از اولین مسیرهای گشوده شده روی این دیواره می‌باشد.

از مسیرهای روی دیوارهٔ اصلی می‌توان به مسیرهای زیر اشاره کرد:

هاری روست، فرانسوی‌ها ۴۸، لهستانی‌ها ۵۰، لهستانی‌ها ۵۲، همدانی‌ها، آرش، کرمانشاهی‌ها، ایتالیایی‌ها، قزوینی‌ها، تبریزی‌ها، کرجی‌ها و اراکی‌ها

معروف ترین قلل منطقه ی تخت سلیمان عبارتند از: علمکوه (۴۸۵۰ متر)، تخت سلیمان (۴۶۵۹متر)، سیاه کمان (۴۶۰۴متر)، سیاه سنگ (۴۷۸۲متر)، چالون، دندان اژدها،رستم نیشت، سیاه گوک، کرماکوه  و …

در سال ۱۹۰۲ میلادی (۱۲۸۱ خورشیدی) برای اولین بار، برادران برن مولر ، گیاه شناسان آلمانی به کلاردشت آمدند و وارد منطقه ی کوهستانی تخت سلیمان شدند و از یال شمال شرقی به قله ی    علم کوه رسیدند و علم کوه را به عنوان بلندترین قله ی منطقه معرفی نمودند. در ادامه ی کار برادران برن مولر، در سال ۱۳۱۲ خورشیدی یک گروه از کوهنوردان انگلیسی شامل زمین شناس ،جغرافی دان و گیاه شناس به سرپرستی داگلاس باسک از طریق طالقان به منطقه ی حصارچال وارد شده و پس از عبور از یال مرجی کش به قله ی علم کوه رسیدند. یک سال بعد همین گروه به همراه پروفسور اتریشی به نام هانزبوبک استاد جغرافیای دانشگاه برلین و وین با انتخاب مسیر کلاردشت ، نقشه ای از منطقه و یخچال های آن تهیه کردند.

در سال ۱۳۱۵ یک گروه آلمانی از طریق طالقان صعود خود به علم کوه را انجام دادند که مسیر صعود فنی آن ها به مسیر گرده آلمان ها معروف است.

در سال ۱۳۱۹ یک گروه ایرانی نیز از طریق طالقان ، قله ی علم کوه را فتح نمود و بعد از آن راه برای کوهنوردان ایرانی گشوده شد و کوهنوردان دریافتند که از طریق کلاردشت بهتر و آسانتر می توان به قلل منطقه و به ویژه دیواره ی علم کوه صعود کرد. پس از آن گروه های بسیاری از ایران و سایر کشورهای جهان برای صعود فنی از دیواره ی علم کوه به منطقه آمده و مسیرهای گوناگونی را نیز روی دیواره ، بنام کشور و گروه خود ثبت کرده اند.

قله علم کوه و قله ی تخت سلیمان در واقع بلندترین بخش های یک توده ی نفوذی گرانیتی هستند که با بریدن لایه های قدیمی تر از خود در میان آنها جایگزین شده است. سن این توده به دوره ی ترشیاری یعنی ۶۳ تا ۲ میلیون سال قبل نسبت داده شده است. جنس این توده ی عظیم آذرین “لوکوگرانیت ریزدانه غنی از کوارتز” می باشد. لوکوگرانیت (Leucogranite) سنگی روشن است که تقریباً فاقد کانی های تیره رنگ است. این سنگ ها عموماً در کوهزایی های ناشی از برخورد دو صفحه ی قاره ای شکل می گیرند. در کمربند کوهزایی آلپ-هیمالیا که البرز نیز جزئی از آن به حساب می آید، به وفور از این توده های لوکوگرانیتی دیده می شود. دیواره های عظیم و بلند این کوه به دلیل سختی و استحکام سنگ آن در برابر عوامل طبیعی از جمله فرسایش است.

ZG-Alamkuh-01

نقشه و مقطع زمین شناسی توده ی گرانیتی علم کوه

توده گرانیتی علم کوه یا تخت سلیمان در بخش غربی کوههای البرز مرکزی، محل تمرکز تیپیک ترین یخچالهای ایران است. این توده دارای ده ها قله بالای ۴۰۰۰ متر است و در هیچ نقطه دیگر ایران نمی توان چنین تجمع فشرده ای از کوه های بلند، قله های مرتفع، یخچال، پدیده های زمین شناختی خاص این گونه مناطق نظیر دیواره های مرتفع گرانیتی، و در عین حال دامنه های چمنزار و جنگل پوش را با هم دید. بدلیل شباهت منطقه علم کوه با رشته کوه آلپ، و شهرت آن در میان کوهنوردان اروپایی، این توده را آلپ ایران هم خوانده اند.
اسامی مناطق یخچالی تخت سلیمان (علم کوه):
۱٫ یخچال علم چال
۲٫ یخچال تخت سلیمان
۳٫ یخچال شمال قله تخت سلیمان
۴٫ یخچال غربی (اسپیلت)
۵٫ یخچال هفت خوان
۶٫ یخچال خرسان
۷٫ یخچال مرجیکش

یخچال سرچال

این یخجال درارتفاع تقریبی ۴۰۵۰متر تا ۴۲۳۰متر در حدفاصل دو قله میان سه چال و تخت سلیمان قراردارد و سطح آن توسط سنگلاخ ها و ریزش های کوه پوشیده شده است.

یخچال علم چال

این یخچال بزرگ که در ارتفاع تقریبی ۴۰۰متری واقع است به علت آن که در گودی قرار گرفته و قلل اطراف عمدتاً از۴۲۰۰ تا ۴۸۰۰متر ارتفاع دارد از نظر پنهان است. ابتدای یخچال اصلی در ۴۲۰۰متری و دیواره شمالی علم کوه بر افراز آن برافراشته شده است. سطح یخچال توسط میزهای سنگی یخچالی و خرد شده در نواحی کناره آن پوشیده شده است.

یخچال تخت سلیمان

این یخچال با شیبی تند از پایتخت درجناح شمالی قله تخت سلیمان در ارتفاع ۴۳۵۰ متری تانزدیکی قله ۴۶۵۵ متری تخت سیلمان به صورت یک مرکز نسبتاً عریض یخچال با دو زبانه شرقی و غربی کشیده شده است و شیب آن در قسمت های شمالی تر بیشتر است.

یخچال مرجیکش

این یخچال در ارتفاع ۴۳۴۰متری در گودی حدفاصل دو یال قلل سیاه سنگ   و مرجیکش قرارگرفته و زبانه شمالی آن تا ارتفاع ۴۵۰۰متر ارتفاع می گیرد. سطح یخچال پوشیده از سنگلاخ است و ریزش مدوام سنگ از سمت قله مرجیکش بر روی آن جریان دارد.

یخچال خرسان

این یخچال بزرگ در حدفاصل قلل مرجیکش و علم کوه در جناح جنوبی این قلل واقع شده و از ارتفاع تقریبی ۴۱۵۰ تا۴۵۰۰متر، با عرض نسبتاً زیاد تا زیرقله علم کوه به پیش می رود و قلل سوزنی و دیواره ای خرسان شمالی و میانی و جنوبی در جناح غربی آن قرار گرفته اند.

یخچال هفت خوان

مجموعه بزرگ و طویل یخچال هفت خوان از ارتفاع ۳۹۵۰متر تا۴۴۰۰متر بر روی گردنه هفت خوان امتدادیافته و در بستر خود تشکیل زبانه های کوچک یخچال به داخل دره های قلل هفت خوان را می دهد. بعضی از این زبانه های تا نزدیکی قلل با شکوه هفت خوان ارتفاع می گیرد.

وجود آبگیرهای متعدد در بستر یخچال دارای اهمیت خاصی برخوردار است. درجناح شمالی این یخچال قلل نگین و تخت سلیمان و در سراسر امتداد جنوبی آن قلل مضرس و دندانه دار هفت خوان از ارتفاع ۴۰۰۰متر تا ۴۵۳۷متر قراردارند.

یخچال چالون

این یخچال حد فاصل دو قله سیاه سنگ و در چالون درارتفاع ۳۹۰۰ تا ۴۲۰۰متری قرار دارد و میان این قله مرتفع را می پوشاند.

یخچال شانه کوه

این یخچال متصل به یخچال علم چال از ارتفاع ۴۲۳۰متر در نزدیکی قله ۴۴۰۰متری شانه کوه امتداد دارد. وجه تسمیه این یخچال عمدتاً به دلیل نزدیک بودن آن به قله شانه کوه می باشد.

یخچال اسپیلت

زبانه عظیم و مرتفع یخچال اسپیلت به ارتفاع ۶۰۰متری زبانه فرعی از مجموعه یخچال های بزرگ هفت خوان و یکی از زیباترین یخچال ایران می باشد. این یخچال به صورت ۳ زبانه فرعی از جناح شمالی قله نگین برروی دیواره غربی علم کوه تا سوزنی اسپیلت در ارتفاع ۴۶۰۰متری امتداد دارد.

0 پاسخ

ثبت دیدگاه

مایل به ملحق شدن به بحث هستید ؟
به ما بپیوندید !

دیدگاهتان را بنویسید