آبفشان چیست؟

آب فشان ها سوراخ هایی در سطح زمین هستند که به صورت دوره ای ستون هایی از آب داغ و بخار از آنها خارج می شود. درحالیکه یک آب فشان کوچک هم پدیده ای شگفت انگیر است، برخی از آب فشان ها دارای فوران های هستند که هزاران گالن آب جوشان را تا چند صد متری به هوا پرتاب می کنند.

الد فیث فول (Old Faithful) یکی از نمونه های معروف و شناخته شده آب فشان در دنیاست که در پارک ملی یلوستون (Yellowstone National Park) امریکا واقع شده است. این آب فشان هر ۶۰ تا ۹۰ دقیقه حدود هزار گالن آب جوشان را حدود ۱۰۰ تا ۲۰۰ متر به هوا پرتاب می کند.

شرایط  تشکیل آب  فشان:

آب فشان ها پدیده های بسیار کمیابی هستند. آنها تنها جایی  تشکیل می شوند که مجموعه ای از شرایط غیر طبیعی  با هم منطبق شوند. در تمام دنیا  تنها حدود ۱۰۰۰ آب فشان وجود دارند که اغلب آنها در پارک ملی یلوستون امریکا قرار دارند.

برای تشکیل یک آب فشان شرایط زیر باید وجو داشته باشد:

۱)     وجود سنگ های داغ در اعماق

۲)     منابع آب زیر زمینی فراوان

۳)     یک مخزن زیر زمینی آب

۴)     شکاف هایی برای رساندن آب به سطح

آب فشان ها کجا یافت می شوند؟

اغلب آب فشان ها در ۵ کشور آمریکا، روسیه، شیلی، نیوزیلند و ایسلند یافت می شوند. همه این مناطق از نظر زمین شناسی  در جایی واقع شده اند که دارای فعالیت های آتشفشانی هستند و یک منبع از سنگ های داغ در اعماق زمین هستند.

آب فشان ها اغلب چند وقت یکبار فوران می کنند؟

اغلب آب فشان ها بطور نامنظم فوران می کنند. در حالیکه برخی از آب فشان های شناخته شده فوران های منظم دارند. از این دسته به آب فشان الد فیث فول (Old Faithful) اشاره شد که هر ۶۰ تا ۹۰ دقیقه یکبار فوران می کند.

بزرگ ترین آب فشان فعال در دنیا ” آب فشان استیم بوت” (Steamboat) در پارک ملی یلوستون واقع شده است. برخی از ستون های آبی که این آب فشان به بالا پرتاب می کند تا ۳۰۰ متر می رسد. این آب فشان کمتر از ۱۰ بار در ۲۰ سال اخیر فوران داشته است.

آب فشان وایمانگو (Waimangu) در نیوزیلند بلندترین آب فشان دنیا بوده است و در فوران های غیر عادی اش  ستون آب جوشان را تا ۱۶۰۰ فوت (۴۹۰ متر) به بالا پرتاب می کرده است. متاسفانه یک زمین لغزش به هیدرولوژی محدوده این آب فشان آسیب رسانده و این آب فشان از ۱۹۰۲ تاکنون فوران نکرده است.

آب فشان ها چگونه کار می کنند؟

برای اینکه بفهمیم یک آب فشان چگونه کار می کند ابتدا باید ارتباط بین آب و بخار را مورد بررسی قرار دهیم. بخار آب حالت گازی آب است و زمانی ایجاد می شود که دمای آب به نقطه جوش برسد. وقتی که آب در شرایط سطحی به بخار تبدیل می شود افزایش حجم پیدا کرده و وسیع تر می شود. زیرا بخار حدود ۱۶۰۰ بار بیشتر آب فضا اشغال می کند. فوران آب از آب فشان در اثر نیروی حاصل از انفجار بخار در زمانی است که آب گرم جوشان به صورت ناگهانی به بخار تحت فشار و منبسط شونده تبدیل می شود.

آب زیر زمینی سرد نزدیک سطح از طریق خلل و فرج به داخل زمین نفوذ کرده و زمانی که به منبع گرمایی زیر زمین مانند اتاق ماگما می رسد به نقطه جوش خود نزدیک شده و در این نقطه آب به بخار تبدیل نمی شود و این به دلیل عمق زیاد و فشار بالا در اعماق زمین است. این حالت “بسیار گرم” (superheated) نامیده می شود. آب به اندازه کافی برای تبخیر شدن گرم شده است و آماده تبدیل به بخار است اما توانایی منبسط شدن ندارد و این به دلیل فشار محدود کننده بالا است. در برخی نقاط که آب به اندازه کافی داغ شده و فشار محدود کننده کاهش می یابد، آب به سرعت و به صورت ناگهانی به بخار تبدیل شده و انبساط غیر عادی صورت می گیرد. این حالت باعث انفجار بخار و رانده شدن آب محبوس از طریق درزه ها و شکاف ها به بیرون به صورت یک آب فشان می شود.

منبع:

http://geology.com/articles/geyser.shtml

0 پاسخ

ثبت دیدگاه

مایل به ملحق شدن به بحث هستید ؟
به ما بپیوندید !

دیدگاهتان را بنویسید